کلستاز داخل کبدی بارداری، که معمولاً به عنوان کلستاز بارداری شناخته میشود، یک بیماری کبدی است که میتواند در اواخر بارداری رخ دهد. این بیماری باعث خارش شدید میشود، اما بدون بثورات پوستی. خارش معمولاً روی دستها و پاها است، اما میتواند در سایر قسمتهای بدن نیز رخ دهد. کلستاز بارداری میتواند شما را بسیار ناراحت کند. اما نگرانکنندهتر از آن، عوارض احتمالی آن، به ویژه برای نوزاد شما است. به دلیل خطر عوارض، پزشک مراقبتهای بارداری شما ممکن است زایمان زودرس را حدود ۳۷ هفته توصیه کند.
فهرست مطالب
علائم کلستاز در بارداری
خارش شدید علامت اصلی کلستاز بارداری است. اما بثورات پوستی وجود ندارد. به طور معمول، شما در کف دستها یا کف پاهای خود احساس خارش میکنید، اما ممکن است در همه جای بدن احساس خارش کنید. خارش اغلب در شب بدتر میشود و ممکن است آنقدر شما را آزار دهد که نتوانید بخوابید. خارش بیشتر در سه ماهه سوم بارداری شایع است، اما گاهی اوقات زودتر شروع میشود. ممکن است با نزدیک شدن به تاریخ زایمان، بدتر شود. اما به محض تولد نوزاد، خارش معمولاً ظرف چند روز از بین میرود. سایر علائم و نشانههای کمتر شایع کلستاز بارداری ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- حالت تهوع
- از دست دادن اشتها
- مدفوع چرب و بدبو
- زرد شدن پوست و سفیدی چشمها
علت کلستاز در بارداری
علت دقیق کلستاز بارداری مشخص نیست. کلستاز کاهش یا توقف جریان صفرا است. صفرا مایع گوارشی است که در کبد ساخته میشود و به تجزیه چربیها کمک میکند. صفرا به جای اینکه از کبد به روده کوچک برود، در کبد تجمع مییابد. در نتیجه، اسیدهای صفراوی در نهایت وارد جریان خون میشوند. به نظر میرسد سطح بالای اسیدهای صفراوی باعث علائم و عوارض کلستاز بارداری میشود.
- هورمونهای بارداری، ژنتیک و محیط زیست همگی ممکن است در این امر نقش داشته باشند.
- هورمونها. هورمونهای بارداری با نزدیک شدن به تاریخ زایمان افزایش مییابند. این ممکن است جریان صفرا را کند کند.
- ژنها. گاهی اوقات، این بیماری در خانوادهها ارثی است. تغییرات ژنی خاصی شناسایی شدهاند که ممکن است با کلستاز بارداری مرتبط باشند.
- محیط زیست. اگرچه عوامل محیطی دقیق مشخص نیستند، اما خطر بسته به موقعیت جغرافیایی و فصل متفاوت است.
عوامل که خطر کلستاز بارداری را افزایش می دهد
برخی از عواملی که ممکن است خطر ابتلا به کلستاز بارداری را افزایش دهند عبارتند از:
- سابقه شخصی یا خانوادگی کلستاز بارداری
- سابقه آسیب یا بیماری کبدی، از جمله هپاتیت C و سنگ کیسه صفرا
- باردار بودن با چند نوزاد
- بارداری در سنین بالاتر، مانند 35 سال یا بالاتر
- اگر در بارداری قبلی سابقه کلستاز داشته باشید، خطر ابتلا به آن در بارداری دیگر نیز زیاد است. حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد از زنان دوباره دچار این اتفاق میشوند. در موارد شدید، خطر عود ممکن است تا ۹۰ درصد باشد.
عوارض ناشی از کلستاز در بارداری
به نظر میرسد عوارض ناشی از کلستاز بارداری به دلیل سطح بالای اسید صفراوی در خون باشد. عوارض ممکن است در مادر رخ دهد، اما کودک در حال رشد به ویژه در معرض خطر است. در مادران، این بیماری ممکن است به طور موقت بر نحوه جذب چربی توسط بدن تأثیر بگذارد. جذب ضعیف چربی میتواند منجر به کاهش سطح عوامل وابسته به ویتامین K درگیر در لخته شدن خون شود. اما این عارضه نادر است. مشکلات کبدی در آینده ممکن است رخ دهد اما نادر است. همچنین، کلستاز بارداری خطر عوارض دوران بارداری مانند پره اکلامپسی و دیابت بارداری را افزایش میدهد.
عوارض کلستاز در نوزاد
در نوزادان، عوارض کلستاز بارداری میتواند شدید باشد. این عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- زایمان زودرس نوزاد
- مشکلات ریوی ناشی از تنفس مکونیوم. مکونیوم ماده چسبنده و سبز رنگی است که معمولاً در رودههای کودک در حال رشد جمع میشود. اگر مادر کلستاز داشته باشد، ممکن است مکونیوم وارد مایع آمنیوتیک شود.
- مرگ نوزاد در اواخر بارداری قبل از زایمان
از آنجا که عوارض میتواند برای نوزاد شما بسیار خطرناک باشد، پزشک ممکن است القای زایمان را قبل از تاریخ مقرر در نظر بگیرد.
تشخیص کلستاز
برای تشخیص کلستاز بارداری، پزشک شما معمولاً موارد زیر را انجام میدهد:
- سوالاتی در مورد علائم و سابقه پزشکی شما میپرسد
- معاینه فیزیکی انجام میدهد
- آزمایش خون برای اندازهگیری سطح اسیدهای صفراوی در خون شما و بررسی عملکرد کبد شما درخواست میکند
- ممکن است پزشک شما سونوگرافی تجویز کند
درمان کلستاز
اهداف درمان کلستاز بارداری، کاهش خارش و جلوگیری از عوارض در نوزاد شما است.
تسکین خارش
- تجویز دارویی به نام اورسودیول (آکتیگال، اورسو، اورسو فورته). این دارو به کاهش سطح اسیدهای صفراوی در خون شما کمک میکند. سایر داروها برای تسکین خارش نیز ممکن است یک گزینه باشند.
- خیساندن نواحی خارشدار در آب خنک یا ولرم.
- بهتر است قبل از شروع هرگونه دارویی برای درمان خارش، با پزشک خود صحبت کنید.
نظارت بر سلامت کودک
کلستاز بارداری میتواند به طور بالقوه عوارضی برای بارداری شما ایجاد کند. پزشک شما ممکن است در دوران بارداری، نظارت دقیق بر کودک شما را توصیه کند.
پایش ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- آزمایش بدون استرس. در طول آزمایش بدون استرس، پزشک متخصص زنان و زایمان شما ضربان قلب جنین و میزان افزایش ضربان قلب با فعالیت را بررسی میکند.
- مشخصات بیوفیزیکی جنین (BPP). این سری آزمایشها به نظارت بر سلامت جنین شما کمک میکند. این آزمایش اطلاعاتی در مورد ضربان قلب، حرکت، تون عضلانی، حرکات تنفسی و میزان مایع آمنیوتیک جنین شما ارائه میدهد.
در حالی که نتایج این آزمایشها میتواند اطمینانبخش باشد، اما نمیتواند خطر زایمان زودرس یا سایر عوارض مرتبط با کلستاز بارداری را پیشبینی کند.
زایمان زودرس نوزاد
حتی اگر آزمایشهای قبل از زایمان در محدوده استاندارد باشند، پزشک متخصص زنان و زایمان شما ممکن است القای زایمان را قبل از تاریخ مقرر پیشنهاد کند. زایمان زودرس، حدود ۳۷ هفته، ممکن است خطر مردهزایی را کاهش دهد. زایمان واژینال با القای زایمان توصیه میشود، مگر اینکه دلایل دیگری برای سزارین وجود داشته باشد.
پیشگیری از بارداری در آینده
سابقه کلستاز بارداری ممکن است خطر بازگشت علائم را با داروهای ضدبارداری حاوی استروژن افزایش دهد، بنابراین معمولاً سایر روشهای پیشگیری از بارداری توصیه میشوند. این موارد شامل داروهای ضدبارداری حاوی پروژستین، دستگاههای داخل رحمی (IUD) یا روشهای مانع مانند کاندوم یا دیافراگم میشود.
درمان خانگی کلستاز بارداری
درمانهای خانگی ممکن است تسکین زیادی برای خارش ناشی از کلستاز بارداری ارائه ندهند. اما امتحان کردن این نکات تسکیندهنده ضرری ندارد:
- حمام آب سرد، که ممکن است شدت خارش را کاهش دهد
- حمام بلغور جو دوسر، کرمها یا لوسیونها، که ممکن است پوست را تسکین دهند
- قرار دادن یخ روی قسمتی از پوست که به طور خاص خارش دارد، که ممکن است خارش را به طور خلاصه کاهش دهد
جمع بندی
کلستاز بارداری میتواند یک تشخیص نگرانکننده باشد. با پزشک خود در دوران بارداری همکاری کنید تا مطمئن شوید که شما و جنین شما بهترین مراقبت ممکن را برای این بیماری دریافت میکنید. دکتر حسین ضیائی فوق تخصص گوارش و کبد بزرگسالان دارای یک تیم حرفه ای و مجرب واقع در خیابان ملاصدرا تهران می باشد. شما عزیزان می توانید برای رزرو نوبت از طریق همین سایت یا تماس تلفنی با ما در ارتباط باشید و از خدمات کلینیک بهرمند شوید.
