ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس یکی از شایعترین مشکلات مری است و زمانی اتفاق میافتد که اسید و محتویات معده بهطور مکرر به مری برگردند و باعث التهاب و آسیب مخاط مری شوند. خیلی از بیمارانی که با سوزش سر دل، ترش کردن یا درد قفسه سینه مراجعه میکنند، درجاتی از ریفلاکس دارند، اما شدت بیماری در همه افراد یکسان نیست.
فهرست مطالب
ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس چیست؟
وقتی اسید معده بهصورت مکرر وارد مری شود، به مرور مخاط مری را تحریک و ملتهب میکند. به این التهاب، ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس گفته میشود.
مری برخلاف معده پوشش مقاوم در برابر اسید ندارد؛ به همین دلیل تماس مکرر با اسید میتواند باعث التهاب، زخم و در موارد شدید تنگی مری شود.
علائم ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس
مهمترین علائم عبارتاند از:
- سوزش سر دل
- ترش کردن و برگشت اسید یا غذا
- درد یا سوزش پشت جناغ
- احساس گیر کردن غذا
- سختی یا درد هنگام بلع
- سرفه مزمن
- گرفتگی صدا
- احساس وجود چیزی در گلو
- تشدید علائم هنگام دراز کشیدن
بعضی بیماران بیشتر شبها دچار علائم میشوند و گاهی سوزش معده باعث بیدار شدن آنها از خواب میشود.
علت ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس چیست؟
عامل اصلی، برگشت مکرر محتویات معده به مری است. شل شدن دریچه بین مری و معده، فتق هیاتال، اضافهوزن و بعضی عادات غذایی میتوانند احتمال ریفلاکس را افزایش دهند.
مصرف زیاد غذاهای چرب، وعدههای حجیم، خوردن غذا نزدیک زمان خواب و دراز کشیدن بلافاصله بعد از غذا نیز در بعضی افراد علائم را تشدید میکند.
تشخیص ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس
در بسیاری از بیماران، تشخیص بر اساس شرح حال و علائم انجام میشود. اما اگر علائم شدید، طولانیمدت یا همراه با علائم هشدار باشند، آندوسکوپی اهمیت پیدا میکند.
در آندوسکوپی میتوان التهاب، زخم یا عوارض ناشی از ریفلاکس را بررسی کرد. در موارد خاص ممکن است بررسی میزان برگشت اسید با آزمایشهای تخصصی نیز لازم باشد.
درمان ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس
درمان معمولاً ترکیبی از اصلاح سبک زندگی و دارو است.
اصلاح سبک زندگی
کاهش وزن در افراد دارای اضافهوزن، پرهیز از وعدههای غذایی حجیم، نخوابیدن تا حدود سه ساعت بعد از غذا و بالا آوردن قسمت بالایی بدن هنگام خواب میتواند به کاهش علائم کمک کند.
همچنین اگر بیمار متوجه شود غذایی خاص علائمش را تشدید میکند، بهتر است مصرف آن را محدود کند.
درمان دارویی
داروهای کاهشدهنده اسید معده، بهخصوص مهارکنندههای پمپ پروتون، از درمانهای اصلی ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس هستند.
نحوه مصرف و مدت درمان باید بر اساس شدت بیماری و پاسخ بیمار تعیین شود. در بعضی افراد، درمان طولانیمدت برای جلوگیری از برگشت علائم یا عوارض لازم است.
آیا ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس خطرناک است؟
در بیشتر بیماران قابل کنترل است، اما اگر ریفلاکس شدید و درماننشده برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است باعث زخم، خونریزی، تنگی مری و در بعضی بیماران تغییرات پیشسرطانی موسوم به مری بارت شود.
بنابراین سوزش سر دل مکرر، مخصوصاً اگر با اختلال بلع یا کاهش وزن همراه باشد، بهتر است نادیده گرفته نشود.
رژیم غذایی در ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس
رژیم غذایی باید بر اساس عوامل تحریککننده هر فرد تنظیم شود. معمولاً کاهش غذاهای چرب، وعدههای حجیم، شکلات، نعناع، قهوه و غذاهای تند یا اسیدی در افرادی که با این مواد علامتدار میشوند، کمککننده است.
قرار نیست بیمار همه این مواد غذایی را برای همیشه حذف کند؛ مهم این است که غذاهایی که واقعاً علائم او را تحریک میکنند شناسایی و محدود شوند.
ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس در کودکان
ریفلاکس در کودکان و شیرخواران میتواند علائم متفاوتی داشته باشد. استفراغ، بیقراری هنگام غذا خوردن، امتناع از غذا و اختلال رشد در موارد شدید نیاز به بررسی پزشکی دارد.
درمان کودکان باید بر اساس سن، شدت علائم و علت زمینهای انجام شود و مصرف خودسرانه دارو توصیه نمیشود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر سوزش سر دل بهطور مکرر اتفاق میافتد، غذا در مری گیر میکند، بلع دردناک یا سخت شده، کاهش وزن بدون دلیل دارید یا خونریزی گوارشی مشاهده میکنید، بهتر است بررسی تخصصی انجام شود.
گیر کردن کامل غذا در مری یا ناتوانی در بلع آب و بزاق نیز نیازمند مراجعه فوری است.
جمعبندی
ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس یا Reflux esophagitis در اثر تماس مکرر اسید معده با مری ایجاد میشود و شایعترین علائم آن سوزش سر دل، ترش کردن و درد پشت جناغ است. در بسیاری از بیماران با اصلاح سبک زندگی و درمان مناسب دارویی میتوان التهاب و علائم را بهخوبی کنترل کرد.
اگر علائم مکرر باشند یا علائم هشدار وجود داشته باشد، تشخیص دقیق و بررسی عوارض اهمیت بیشتری پیدا میکند.
درباره دکتر حسین ضیائی
دکتر حسین ضیائی، فوق تخصص گوارش و کبد، در زمینه تشخیص و درمان بیماریهای مری، معده و دستگاه گوارش فعالیت دارند. بررسی تخصصی ریفلاکس و ازوفاژیت میتواند از پیشرفت بیماری و ایجاد عوارض طولانیمدت جلوگیری کند.
سوالات متداول
ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس چیست؟
التهاب مری در اثر برگشت مکرر اسید و محتویات معده به مری است.
مهمترین علائم ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس چیست؟
سوزش سر دل، ترش کردن، برگشت غذا، درد پشت جناغ و گاهی مشکل یا درد هنگام بلع.
آیا ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس درمان میشود؟
بله. با اصلاح سبک زندگی و داروهای کاهشدهنده اسید، در بیشتر بیماران میتوان بیماری را کنترل کرد.
آیا ازوفاژیت ریفلاکسی خطرناک است؟
اگر شدید و طولانیمدت درمان نشود، میتواند باعث زخم، تنگی مری و مری بارت شود.
آیا برای تشخیص ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس آندوسکوپی لازم است؟
نه همیشه. اما در صورت وجود علائم هشدار، علائم مداوم یا شک به عوارض، آندوسکوپی اهمیت زیادی دارد.
برای ازوفاژیت ناشی از ریفلاکس چه غذایی بخوریم؟
غذاهای کمچرب و وعدههای سبک معمولاً بهتر تحمل میشوند. مهمتر از همه، باید غذاهایی که علائم شما را تحریک میکنند شناسایی و محدود شوند.
آیا خوابیدن بعد از غذا ریفلاکس را بدتر میکند؟
بله. بهتر است بعد از غذا بلافاصله دراز نکشید و بین آخرین وعده غذایی و خواب فاصله کافی باشد.
