بیلی روبین یک ماده زرد رنگ در خون شماست. این ماده پس از تجزیه گلبولهای قرمز خون تشکیل میشود و قبل از دفع، از طریق کبد، کیسه صفرا و دستگاه گوارش شما عبور میکند. بالا بودن سطح بیلی روبین در نوزادان ممکن است طبیعی و موقتی باشد. با این حال، بیلی روبین بالا در بزرگسالان میتواند نشانه یک بیماری زمینهای مانند زردی، سنگ کیسه صفرا و مشکلات کبدی باشد. وضعیت داشتن سطح بالای بیلی روبین، معمولاً نشانه یک بیماری زمینهای است، بنابراین اگر نتایج آزمایش نشان دهد که بیلی روبین بالایی دارید، مراجعه به پزشک ضروری است. همچنین این یک بیماری موقت رایج در نوزادان است.
فهرست مطالب
علائم بیلیروبین بالا چیست؟
اگر بیلیروبین بالایی دارید، علائم شما به علت اصلی بستگی دارد. میتوانید بیلیروبین کمی بالا داشته باشید و هیچ علامتی نداشته باشید. با بیلیروبین نسبتاً بالا، ممکن است فقط زردی داشته باشید که به رنگ زرد در چشمها و پوست شما تبدیل میشود. زردی نشانه اصلی سطح بالای بیلیروبین است. سایر علائم عمومی علل زمینهای بیلیروبین بالا میتواند شامل موارد زیر باشد:
- درد یا تورم شکم
- لرز
- تب
- درد قفسه سینه
- ضعف
- سبکی سر
- خستگی
- حالت تهوع
- استفراغ
- ادرار تیره غیرمعمول
- بیقراری و تغذیه ضعیف در نوزادان
چه سطحی از بیلی روبین نگران کننده است؟
معمولاً سطح بیلیروبین بزرگسالان بین ۰.۲ تا ۱.۳ میلیگرم در دسیلیتر (mg/dL) است. هر مقداری بالاتر از ۱.۳ میلیگرم در دسیلیتر معمولاً بیلی روبین بالا در نظر گرفته میشود. برای کودکان ۱۵ روزه تا ۱۸ ساله، سطح بیلیروبین سالم باید کمتر از ۱.۰ میلیگرم در دسیلیتر باشد. درک اینکه چه چیزی برای نوزادان، سطح بالایی محسوب میشود، به بیماری که پزشک در حال درمان آن است بستگی دارد. پزشکان معمولاً اگر بیلیروبین در ۲۴ ساعت به مقدار مشخصی افزایش یابد، نگران میشوند. به عنوان مثال، سطح ۸ میلیگرم در دسیلیتر ممکن است در روز دوم تولد خیلی نگرانکننده به نظر نرسد، اما اگر مقدار روز اول ۲ میلیگرم در دسیلیتر باشد، افزایش ۶ میلیگرم در دسیلیتر میتواند نشان دهنده نیاز به نظارت و درمان دقیقتر باشد.
عارضه ناشی از افزایش بیلی روبین در خون
افزایش بیلیروبین در خون میتواند باعث بروز یرقان (زردی) شود که با زرد شدن پوست، سفیدی چشمها و گاهی غشاهای مخاطی همراه است. در موارد شدید، خارش پوست، ادرار تیره، مدفوع کمرنگ، خستگی و حتی آسیب به بافتهای مغزی (بهویژه در نوزادان) نیز ممکن است رخ دهد.
علت افزایش بیلی روبین
داشتن بیلیروبین بالا میتواند نشانه چندین بیماری باشد. پزشک شما علائم شما و همچنین نتایج سایر آزمایشها را در نظر میگیرد تا به تشخیص دقیقتر کمک کند.
سنگ کیسه صفرا
این سنگها زمانی ایجاد میشوند که موادی مانند کلسترول یا بیلیروبین در کیسه صفرا سفت شوند. کیسه صفرا، صفرا را ذخیره میکند، مایعی گوارشی که به تجزیه چربیها قبل از ورود به روده کمک میکند.
سندرم ژیلبرت
این یک بیماری ژنتیکی کبدی است که باعث میشود کبد شما بیلیروبین را به درستی پردازش نکند. سندرم ژیلبرت باعث تجمع بیلیروبین در جریان خون شما میشود.
اختلال در عملکرد کبد
این اختلال میتواند هر شرایطی باشد که بر عملکرد کبد شما تأثیر میگذارد و باعث تجمع بیلیروبین در خون شما میشود. این نتیجه از دست دادن توانایی کبد شما در حذف و پردازش بیلیروبین از جریان خون شماست. نمونههایی از آن شامل سیروزکبدی، سرطان کبد یا هپاتیت خودایمنی است.
انواع هپاتیت
این اتفاق زمانی میافتد که کبد شما ملتهب میشود، اغلب به دلیل عفونت ویروسی. وقتی ملتهب میشود، کبد شما نمیتواند به راحتی بیلیروبین را پردازش کند و منجر به تجمع آن در خون شما میشود.
انسداد مجرای صفراوی
مجاری صفراوی، کبد را به کیسه صفرا و بخش ابتدایی روده کوچک (اثنی عشر) وصل میکنند و وظیفه انتقال صفرا را بر عهده دارند. صفرا که حاوی بیلیروبین است، از کبد و کیسه صفرا به رودهها میرود. اگر این مجاری دچار التهاب یا انسداد شوند، تخلیه صفرا به خوبی انجام نمیشود و در نتیجه سطح بیلیروبین در بدن بالا میرود.
کلستاز داخل کبدی بارداری
این یک وضعیت موقت در سه ماهه آخر بارداری است. این وضعیت باعث میشود تخلیه صفرا از کبد کند شود یا به طور کامل متوقف شود. این امر پردازش بیلی روبین از خون را برای کبد شما دشوارتر میکند و منجر به سطح بالای بیلی روبین در خون میشود.
کم خونی همولیتیک
این اتفاق زمانی میافتد که سلولهای خونی خیلی سریع در جریان خون شما تجزیه میشوند. گاهی اوقات به صورت ژنتیکی این اتفاق صورت می گیرد، اما بیماریهای خودایمنی، بزرگ شدن طحال یا عفونت نیز میتوانند باعث آن شوند.
علت افزایش بیلی روبین در نوزادان
بسیاری از نوزادان چند روز پس از تولد بیلی روبین بالایی دارند که باعث زردی نوزاد میشود. این وضعیت موقت معمولاً ظرف چند هفته به خودی خود برطرف میشود. این اتفاق به این دلیل میافتد که نوزادان گلبولهای قرمز بیشتری دارند و سریعتر آنها را تجزیه میکنند، اما کبد آنها به اندازه کافی رشد نکرده است تا بتواند با این روند هماهنگ شود. قبل از تولد، کبد فرد باردار به این کار کمک میکند. کبد نوزاد تازه متولد شده تنها حدود ۱٪ از کبد یک بزرگسال فعال است.
رنج بیلی روبین در نوزادان
در بیشتر موارد، سطح بالاتر بیلیروبین بین ۱ تا ۳ روز پس از تولد منجر به زردی میشود. سطح بیلیروبین میتواند در روز چهارم یا پنجم به ۱۸ میلیگرم در دسیلیتر برسد و زردی معمولاً ظرف ۲ هفته با بالغ شدن کبد از بین میرود.
درمان بیلی روبین بالا در نوزادان
تغذیه ۸ تا ۱۲ بار در روز به افزایش حرکات منظم روده منجر شده که به دفع بیلیروبین از بدن کمک میکند. درمانهای زردی نوزادان شامل فتوتراپی یا در موارد شدید، تزریق کامل خون است. یک مطالعه در سال ۲۰۲۴ نشان داد که مصرف ویتامین E فواید طولانیمدتی در کاهش سطح بیلیروبین در نوزادان دارد.
چرا آزمایش بیلیروبین انجام میشود؟
سطح بیلیروبین معمولاً با گرفتن نمونه خون آزمایش میشود. اگر شما یا نوزادتان علائم بیلیروبین بالا یا زردی را تجربه میکنید، پزشک معمولاً این آزمایش را برای بررسی عملکرد کبد شما تجویز میکند. در نوزادان، خون معمولاً از پاشنه پا گرفته میشود. در برخی موارد، پزشکان ممکن است از خون بند ناف استفاده کنند. برای بزرگسالان، خون معمولاً از یک بازو گرفته میشود. ممکن است لازم باشد قبل از آزمایش خون، ناشتا باشید. دو نوع بیلیروبین اندازهگیری میشود: بیلیروبین کونژوگه و بیلیروبین غیرکونژوگه. نسبت بین این دو نوع بیلیروبین به محدود کردن علت اصلی بالا بودن سطح بیلیروبین کمک میکند. گاهی اوقات، از نمونه ادرار برای آزمایش سطح بیلیروبین استفاده میشود. هیچ بیلیروبینی نباید در ادرار وجود داشته باشد، بنابراین هر بیلیروبینی که در نمونه ادرار یافت شود، نشان دهنده یک بیماری زمینهای است.
جمع بندی
سطح بالای بیلیروبین معمولاً نشان میدهد که چیزی در کبد یا کیسه صفرای شما طبق انتظار کار نمیکند. نظارت و درمان آنها ضروری است. هر کسی که زردی، نشانه اصلی سطح بالای بیلیروبین، دارد باید با پزشک خود تماس بگیرد. اگر پزشک شما بلافاصله مطمئن نشود که چه چیزی باعث سطح بالای بیلیروبین شما میشود، ممکن است لازم باشد برای آزمایشهای خون، عملکرد کبد یا سایر آزمایشها دوباره مراجعه کنید. دکتر حسین ضیائی فوق تخصص گوارش و کبد بزرگسالان دارای یک تیم حرفه ای و مجرب واقع در خیابان ملاصدرا تهران می باشد. شما عزیزان می توانید برای رزرو نوبت از طریق همین سایت یا تماس تلفنی با ما در ارتباط باشید و از خدمات کلینیک بهرمند شوید. در ضمن در صورت داشتن هر گونه سوال یا نظر خاص می توانید در پایین همین مقاله(قسمت دیدگاه) با ما به اشتراک بگذارید، دکتر حسین ضیایی در اولین فرصت پاسخ شما را خواهند داد.
سوالات متداول
آیا باید نگران سطح بالای بیلیروبین باشم؟
در بسیاری از موارد، بیلیروبین بالا نشانه چیزی نیست که نیاز به درمان فوری داشته باشد. اما اگر متوجه هر یک از علائم زیر شدید مانند: درد شدید شکم یا حساسیت به لمس، خوابآلودگی یا گیجی، مدفوع سیاه یا خونی، استفراغ خونی، تب ۳۸.۳ درجه سانتیگراد یا بالاتر، کبودی یا خونریزی آسان، بثورات پوستی قرمز یا بنفش، با پزشک تماس بگیرید یا در صورت لزوم به اورژانس مراجعه کنید.
بالا بودن سطح بیلیروبین به چه معناست؟
بالا بودن سطح بیلیروبین اغلب به این معنی است که کبد شما بیلیروبین را آنطور که باید فیلتر نمیکند. دلایل زیادی برای این امر در بزرگسالان وجود دارد. در نوزادان، علت معمولاً زردی نوزاد است.
آیا بیلیروبین بالا همیشه به معنای آسیب کبدی است؟
بالا بودن سطح بیلیروبین ممکن است به معنای مشکلی در کبد شما باشد، اما نه لزوماً. علت های غیرمرتبط گوناگونی با کبد وجود دارد که میتواند سطح بیلیروبین شما را افزایش دهد.
چگونه بیلیروبین بالای خود را کاهش دهم؟
نحوه اصلاح سطح بالای بیلیروبین به علت آن بستگی دارد. یک رژیم غذایی متعادل شامل میوهها و سبزیجات تازه، اجتناب از الکل و نوشیدن آب بیشتر میتواند از سلامت کبد شما پشتیبانی کند و به کبد شما در دفع سموم کمک کند.
11 دیدگاه ها