کیست کلدوک یا Choledochal cyst به اتساع یا گشاد شدن غیرطبیعی مجرای صفراوی (مجرایی که صفرا را از کبد و کیسه صفرا به روده منتقل میکند) گفته میشود. این بیماری نادر است و میتواند مادرزادی یا در موارد نادر، اکتسابی باشد. تجمع صفرا در مجرا باعث فشار، التهاب و گاهی عفونت میشود.
فهرست مطالب
علائم کیستهای کلدوک
علائم ممکن است در کودکی یا حتی در بزرگسالی ظاهر شوند. شایعترین نشانهها عبارتاند از:
- درد در قسمت راست و بالای شکم
- زردی پوست و چشمها (یرقان)
- تب و تهوع
- ادرار تیره و مدفوع بیرنگ
- گاهی وجود توده قابل لمس در شکم
- در موارد مزمن، ممکن است بیمار به دلیل انسداد صفرا دچار خارش شدید پوست یا کاهش وزن نیز شود.
علت ایجاد کیستهای کلدوک
علت اصلی معمولاً اختلال مادرزادی در اتصال مجرای صفراوی و مجرای پانکراس است که باعث برگشت آنزیمهای پانکراس به مجرای صفراوی و آسیب دیواره آن میشود.
در بزرگسالان، آسیبهای مکرر، سنگ صفرا یا التهابهای مزمن نیز میتوانند نقش داشته باشند.
انواع و محل کیستهای کلدوک
کیست های کلدوک بر اساس محل ایجاد، به پنج نوع تقسیم میشوند:
نوع I: اتساع کل مجرای صفراوی خارج کبدی که شایعترین نوع کیست های کلدوک می باشد
نوع II: وجود یک کیست کوچک کنار مجرای اصلی
نوع III: کیست در محل ورود کلدوک به دوازدهه (Choledochocele)
نوع IV: چندین اتساع همزمان در داخل و خارج کبد
نوع V: درگیری تنها مجاری صفراوی داخل کبد (Caroli disease)
قطر کلدوک چقدر است؟
در شرایط طبیعی، قطر مجرای کلدوک حدود ۶ میلیمتر است. در افراد مسن یا پس از برداشتن کیسه صفرا، این قطر ممکن است تا حدود ۸ میلیمتر هم طبیعی در نظر گرفته شود.
افزایش بیش از این مقدار معمولاً نشانهای از انسداد یا کیست مجرای صفراوی است.
کیست های کلدوک در چه رده سنی ایجاد می شوند؟
کیستهای کلدوک معمولاً در دوران نوزادی یا کودکی بروز میکنند، چون اغلب مادرزادی هستند. با این حال، در حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد موارد ممکن است تا بزرگسالی تشخیص داده نشوند، مخصوصاً اگر علائم خفیف یا متناوب باشند. در بزرگسالان، این کیستها معمولاً بهصورت درد مزمن شکم، زردی یا عفونت مکرر صفراوی خود را نشان میدهند.
عوارض کیست مجرای صفراوی چیست؟
اگر درمان نشود، میتواند منجر به عوارض خطرناک زیر شود:
- کلانژیت (عفونت مجرای صفراوی)
- سنگ کیسه صفرا
- پانکراتیت
- آبسه کبدی
- پارگی کیست و پریتونیت صفراوی
- و مهمتر از همه، افزایش خطر سرطان مجرای صفراوی یا کلانژیوکارسینوما در آینده.
روش تشخیص کیستهای کلدوک
تشخیص معمولاً با سونوگرافی شکم آغاز میشود. سپس برای بررسی دقیقتر از روشهای زیر استفاده میشود:
- MRI یا MRCP (کلانژیوپانکراتوگرافی مغناطیسی)
- CT اسکن شکم
- ERCP در موارد خاص برای مشاهده مستقیم و تخلیه صفرا.
- آزمایشهای خونی مانند بیلیروبین، ALP و GGT نیز ممکن است بالا باشند.
درمان کیست های کلدوک
درمان قطعی این بیماری جراحی است. معمولاً بخش کیستی مجرا به طور کامل برداشته شده و مسیر جدیدی بین مجرای صفراوی و روده ساخته میشود. در مواردی که بیمار دچار عفونت یا التهاب شدید باشد، ابتدا درمان دارویی و سپس عمل جراحی انجام میشود. پیگیری مادامالعمر پس از عمل ضروری است، چون احتمال تنگی یا عود علائم وجود دارد.
جمع بندی
کیست های کلدوک معمولاً مادرزادی است و در صورت عدم درمان، میتواند به عفونتهای صفراوی، پانکراتیت یا حتی سرطان مجرای صفراوی منجر شود. تنها درمان قطعی آن جراحی است؛ طی آن قسمت کیستی برداشته و مسیر جدیدی برای عبور صفرا ساخته میشود. پیگیری منظم پس از عمل برای جلوگیری از عوارض بعدی ضروری است. دکتر حسین ضیائی فوق تخصص گوارش و کبد بزرگسالان دارای یک تیم حرفه ای و مجرب واقع در خیابان ملاصدرا تهران می باشد. شما عزیزان می توانید برای رزرو نوبت از طریق همین سایت یا تماس تلفنی با ما در ارتباط باشید و از خدمات کلینیک بهرمند شوید.
سوالات متداول درباره کیست کلدوک
آیا کیست کلدوک خطرناک است؟
بله، چون احتمال عفونت و حتی سرطان صفرا را بالا میبرد و باید جدی گرفته شود.
آیا این بیماری درمان دارویی دارد؟
خیر، درمان قطعی فقط از طریق جراحی ممکن است.
آیا پس از جراحی احتمال برگشت بیماری وجود دارد؟
در صورت انجام کامل جراحی، احتمال بازگشت بسیار کم است ولی نیاز به پیگیری منظم وجود دارد.
