پولیپ روده بزرگ به انگلیسی Colon polyps، توده کوچکی از سلولها است که روی پوشش روده بزرگ تشکیل میشود. اکثر پولیپهای روده بزرگ بیضرر هستند. اما با گذشت زمان، برخی از پولیپهای روده بزرگ میتوانند به سرطان روده بزرگ تبدیل شوند. سرطان روده بزرگ در مراحل بعدی میتواند کشنده باشد. پولیپهای روده بزرگ معمولاً علائمی ایجاد نمیکنند. انجام آزمایشهای غربالگری منظم مهم است زیرا پولیپهای روده بزرگ که در مراحل اولیه تشخیص داده میشوند، معمولاً میتوانند با خیال راحت و به طور کامل برداشته شوند. بهترین پیشگیری از سرطان روده بزرگ، غربالگری منظم است.
فهرست مطالب
علائم پولیپ روده بزرگ
اکثر افراد مبتلا به پولیپ روده بزرگ هیچ علامتی ندارند. پولیپهای روده بزرگ اغلب به عنوان بخشی از غربالگری معمول سرطان روده بزرگ یافت میشوند. علائمی که باید فوراً به پزشک مراجعه کنید عبارتند از:
تغییر در عادات روده. یبوست یا اسهالی که بیش از یک هفته طول بکشد ممکن است به معنای وجود پولیپ روده بزرگ یا سرطان باشد. با این حال، چندین بیماری دیگر نیز میتوانند باعث تغییر در عادات روده شوند.
تغییر در رنگ مدفوع. خون میتواند به صورت رگههای قرمز در مدفوع ظاهر شود یا مدفوع را سیاه کند. تغییر رنگ همچنین ممکن است ناشی از برخی غذاها، داروها یا مکملهای غذایی باشد.
کم خونی فقر آهن. خونریزی از پولیپها میتواند به آرامی و با گذشت زمان و بدون خون قابل مشاهده در مدفوع رخ دهد. خونریزی مزمن ممکن است منجر به کم خونی فقر آهن شود که میتواند باعث خستگی و تنگی نفس شود.
درد. یک پولیپ بزرگ روده بزرگ یا سرطان میتواند بخشی از روده را مسدود کند و منجر به گرفتگی و درد شکم شود.
خونریزی رکتوم. این میتواند نشانه پولیپ روده بزرگ یا سرطان یا سایر بیماریها مانند بواسیر یا پارگیهای جزئی مقعد باشد.
علت پولیپ روده بزرگ چیست؟
پولیپ روده بزرگ بهطور کلی به دلیل رشد غیرطبیعی سلولهای لایه داخلی روده ایجاد میشود. عوامل اصلی شامل:
- تغییرات ژنتیکی (جهشهای DNA) که باعث تقسیم غیرقابلکنترل سلولها میشود
- سابقه خانوادگی پولیپ یا سرطان کولون
- رژیم غذایی کمفیبر و پرچرب بهویژه مصرف زیاد گوشت قرمز و غذاهای فرآوریشده
- سن بالا (اغلب بالای 45 سال)
- بیماریهای التهابی روده مثل کولیت اولسروز یا کرون
- چاقی، بیتحرکی، مصرف سیگار و الکل
انواع پولیپ روده بزرگ
| نوع پولیپ | شکل ظاهری | محل شایع | ریسک بدخیمی | توصیه درمانی |
|---|---|---|---|---|
| آدنوماتوز (Adenomatous) | ساقهدار (Pedunculated) یا بدون ساقه (Sessile)، سطح صاف یا گاهی لوبوله | تمام بخشهای کولون، بهویژه سیگموئید | متوسط تا بالا (بسته به سایز و نوع هیستولوژیک: توبولار < ویلیوس) | برداشتن کامل پولیپ (پولیپکتومی) و پایش دورهای |
| هیپرپلاستیک (Hyperplastic) | کوچک، صاف، معمولاً <5 میلیمتر | رکتوم و سیگموئید | بسیار کم | معمولاً نیاز به درمان ندارد مگر در سندرمهای خاص |
| التهابی (Inflammatory) | نامنظم، سطح قرمز و ملتهب، اغلب در زمینه التهاب | رکتوم یا بخشهای درگیر IBD | کم | درمان بیماری زمینهای (IBD)، معمولاً نیاز به برداشت جداگانه نیست |
| سِسایل سِریتِد (Sessile Serrated Adenoma/Polyp) | صاف، پهن، بدون ساقه، اغلب مرز محو | کولون پروگزیمال (راست) | بالا (پتانسیل سرطانی بالا اگر درمان نشود) | برداشتن کامل پولیپ و پیگیری دقیق |
| هامارتوماتوز (Hamartomatous) | لوبوله، شبیه خوشه انگور | بیشتر در سندرمهای ژنتیکی مثل Peutz-Jeghers | متوسط | برداشت پولیپ و بررسی ژنتیکی در صورت شک بالینی |
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت مشاهده موارد زیر به پزشک مراجعه کنید:
- درد شکم
- خون در مدفوع
- تغییر در عادات روده که بیش از یک هفته طول بکشد
- کاهش وزن بدون دلیل
آیا پولیپ روده بزرگ خطرناک است؟
هر کسی میتواند به پولیپ روده بزرگ مبتلا شود و با افزایش سن، خطر ابتلا به آن افزایش مییابد. اگر اضافه وزن دارید، سیگار میکشید، سابقه شخصی پولیپ روده بزرگ یا سابقه خانوادگی پولیپ روده بزرگ پیشرفته یا سرطان روده بزرگ دارید، خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ نیز بیشتر است.
در چه مواردی غربالگری روده بزرگ انجام دهیم؟
اگر موارد زیر را دارید، باید به طور منظم برای سرطان روده بزرگ غربالگری شوید:
- سن شما ۴۵ سال یا بیشتر است.
- بسته به شرایط پزشکی و سابقه خانوادگی، ممکن است لازم باشد غربالگری را زودتر از ۴۵ سالگی شروع کنید.
راههای تشخیص پولیپ روده بزرگ
آزمایشهای غربالگری در یافتن پولیپها قبل از سرطانی شدن آنها مهم هستند. این آزمایشها همچنین میتوانند به یافتن سرطان روده بزرگ در مراحل اولیه آن، زمانی که شانس خوبی برای بهبودی دارید، کمک کنند. روشهای غربالگری عبارتند از:
کولونوسکوپی روده بزرگ
در کولونوسکوپی یک لوله کوچک با چراغ و دوربین وارد رکتوم میشود تا روده بزرگ را بررسی کند. اگر پولیپ پیدا شود، پزشک متخصص ممکن است آنها را فوراً خارج کند یا نمونههای بافتی را برای تجزیه و تحلیل به آزمایشگاه ارسال کند.
کولونوسکوپی مجازی، آزمایشی که از سیتیاسکن برای مشاهده روده بزرگ استفاده میکند. کولونوسکوپی مجازی به همان آمادهسازی روده مانند کولونوسکوپی نیاز دارد. اگر در طول اسکن پولیپی پیدا شود، باید آمادهسازی روده را برای کولونوسکوپی تکرار کنید تا پولیپ بررسی و برداشته شود.
سیگموئیدوسکوپی انعطافپذیر روده بزرگ
مانند کولونوسکوپی، از یک لوله کوچک با چراغ و دوربین استفاده میکند اما فقط یک سوم انتهایی روده بزرگ را بررسی میکند. بیشتر روده بزرگ با این آزمایش غربالگری دیده نمیشود، بنابراین ممکن است برخی از پولیپها و سرطانها پیدا نشوند. وقتی از این آزمایش استفاده میشود، بیشتر از کولونوسکوپی تکرار میشود یا همراه با آزمایش سالانه مدفوع انجام میشود.
آزمایشهای مدفوع
تعداد کمی از این آزمایشها موجود است. یکی از این آزمایشها برای بررسی خون در مدفوع است و باید هر سال تکرار شود. آزمایش دیگری برای بررسی خون و نشانگرهای تومور در مدفوع برای جستجوی پولیپ روده بزرگ یا سرطان روده بزرگ انجام میشود و هر سه سال یکبار تکرار میشود. اگر هر یک از آزمایشهای مدفوع مثبت باشد، کولونوسکوپی بلافاصله پس از آن توصیه میشود.
درمان پولیپ روده بزرگ
یک پزشک متخصص احتمالاً تمام پولیپهای کشف شده در طول معاینه روده را خارج میکند. گزینههای برداشتن عبارتند از:
پولیپکتومی پولیپ های روده
پولیپها را میتوان در طول کولونوسکوپی با استفاده از چند تکنیک برداشت. این فرآیند پولیپکتومی نامیده میشود. برداشتن پولیپها از فرصت تبدیل شدن آنها به سرطان کولورکتال جلوگیری میکند.
عمل جراحی پولیپ روده بزرگ
پولیپهایی که خیلی بزرگ هستند یا نمیتوان آنها را در طول کولونوسکوپی با خیال راحت برداشت، معمولاً با جراحی برداشته میشوند. این کار اغلب با قرار دادن ابزاری به نام لاپاراسکوپ در شکم برای برداشتن بخشی از روده که پولیپ یا سرطان دارد، انجام میشود.
پروکتوکولکتومی کامل روده
اگر سندرم ارثی نادری مانند FAP دارید، ممکن است برای برداشتن روده بزرگ و راست روده خود به جراحی نیاز داشته باشید. این جراحی میتواند شما را از ابتلا به سرطان کولورکتال محافظت کند. برخی از انواع پولیپهای روده بزرگ پتانسیل سرطانی شدن دارند و برخی دیگر ندارند. یک متخصص پزشکی که نمونههای بافتی(پاتولوژیست) را مطالعه میکند، بافت پولیپ را زیر میکروسکوپ بررسی میکند تا متوجه شود.
آمادگی برای کولونوسکوپی
تمیز کردن کامل روده بزرگ قبل از کولونوسکوپی بسیار مهم است. اگر مدفوع در روده بزرگ باقی مانده و نمای دیواره روده بزرگ را مسدود کرده باشد، احتمالاً زودتر از حد معمول به کولونوسکوپی دیگری نیاز خواهید داشت تا مطمئن شوید که همه پولیپها پیدا شدهاند.
پس از آمادهسازی مناسب روده بزرگ، مدفوع باید به صورت مایع شفاف باشد. بسته به مایعاتی که هنگام آمادهسازی مصرف کردهاید، ممکن است کمی زرد یا سبز رنگ باشد. اگر در آمادهسازی روده بزرگ خود مشکلی دارید یا احساس میکنید که به طور کامل تمیز نشدهاید، باید قبل از شروع کولونوسکوپی به پزشک خود اطلاع دهید. برخی از افراد قبل از انجام کولونوسکوپی به مراحل اضافی نیاز دارند.
جمع بندی
پولیپ روده بزرگ رشد غیرطبیعی بافت در پوشش داخلی روده است که بیشتر اوقات خوشخیم است اما بعضی انواع آن میتوانند به سرطان تبدیل شوند. عوامل خطر شامل سن بالا، سابقه خانوادگی، رژیم غذایی ناسالم، چاقی، سیگار و کمتحرکی است. معمولاً علامت خاصی ندارد و با کولونوسکوپی تشخیص داده میشود. دکتر حسین ضیائی فوق تخصص گوارش و کبد بزرگسالان دارای یک تیم حرفه ای و مجرب واقع در خیابان ملاصدرا تهران می باشد. شما عزیزان می توانید برای رزرو نوبت از طریق همین سایت یا تماس تلفنی با ما در ارتباط باشید و از خدمات کلینیک بهرمند شوید. در ضمن در صورت داشتن هر گونه سوال یا نظر خاص می توانید در پایین همین مقاله(قسمت دیدگاه) با ما به اشتراک بگذارید، دکتر حسین ضیایی در اولین فرصت پاسخ شما را خواهند داد.
سوالات متداول
اگر پولیپ روده بزرگ باشد چه میشود؟
اگر پولیپ روده بزرگ باشد، بسته به نوعش دو حالت اصلی دارد:
پولیپ خوشخیم (مثل هیپرپلاستیک کوچک): اغلب مشکلی ایجاد نمیکند اما ممکن است به مرور زمان بزرگ شود، بنابراین معمولاً با کولونوسکوپی برداشته میشود.
پولیپ آدنوماتوز یا پرخطر: این نوع احتمال دارد در طول چند سال به سرطان روده بزرگ تبدیل شود. برداشتن پولیپ در مراحل اولیه، تقریباً همیشه از پیشرفت به سرطان جلوگیری میکند
برای جلوگیری از پولیپ روده بزرگ چه باید کرد؟
برای جلوگیری از پولیپ روده بزرگ:
- رژیم غذایی سالم: مصرف میوه، سبزی، غلات کامل و فیبر بالا؛ محدود کردن گوشت قرمز و غذاهای فراوریشده.
- ورزش منظم: حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت روزانه.
- کنترل وزن و چربی خون.
- ترک سیگار و الکل.
- کاهش استرس و بهبود سبک زندگی.
- کولونوسکوپی دورهای (ویژه افراد بالای 45 سال یا کسانی با سابقه خانوادگی پولیپ/سرطان روده).
4 دیدگاه ها