استنت گذاری مری برای درمان تنگی و انسداد مری؛ چه زمانی انجام میشود و چه مراقبتهایی دارد؟ گاهی بعضی بیماران با یک مشکل آزاردهنده به پزشک مراجعه میکنند؛ اینکه غذا به سختی پایین میرود، هنگام خوردن احساس گیر کردن غذا دارند یا حتی آب و مایعات را هم به سختی قورت میدهند. یکی از علتهای مهم این مشکل، تنگ شدن مسیر مری است. در بعضی از این بیماران، وقتی روشهای دیگر کافی نباشد، از روشی به نام استنت گذاری مری برای باز کردن مسیر عبور غذا استفاده میکنیم.
استنت مری یک وسیله توری شکل و انعطافپذیر است که داخل قسمت تنگ شده مری قرار میگیرد تا راه عبور غذا باز بماند. این روش معمولاً با آندوسکوپی انجام میشود و بدون نیاز به جراحی باز میتواند به بهتر شدن بلع بیمار کمک کند.
فهرست مطالب
استنت مری چیست؟
استنت مری یک لوله کوچک از جنس فلز یا مواد مخصوص پزشکی است که توسط پزشک در قسمت تنگ شده قرار داده میشود. این وسیله باعث میشود دیواره مری باز بماند و مسیر عبور غذا دوباره ایجاد شود.
مری لولهای عضلانی است که غذا را از دهان به معده منتقل میکند. اگر به هر دلیلی این مسیر تنگ شود، غذا نمیتواند به راحتی عبور کند و فرد دچار علائمی مثل سختی بلع، درد هنگام غذا خوردن یا برگشت غذا میشود.
استنت گذاری مری برای چه بیماریهایی انجام میشود؟
استنت گذاری مری بیشتر در شرایطی استفاده میشود که انسداد یا تنگی مری باعث اختلال جدی در بلع شده باشد.
- مهمترین موارد استفاده از استنت مری عبارتند از:
- سرطان مری و ایجاد تنگی به دلیل رشد تومور
- فشار تومورهای اطراف مری روی مسیر عبور غذا
- تنگی مری بعد از درمانهای خاص مانند پرتودرمانی
- تنگیهای شدید ناشی از آسیب یا سوختگی مری
- بعضی موارد آسیب و سوراخ شدن مری
در بیماران مبتلا به سرطان مری، هدف اصلی استنت معمولاً بهتر کردن کیفیت زندگی و کمک به غذا خوردن راحتتر بیمار است.
علائم تنگی مری که ممکن است نیاز به استنت داشته باشد
بسیاری از بیماران ابتدا با علائم ساده شروع میشوند اما به مرور مشکل بیشتر میشود. علائم شایع تنگی مری شامل موارد زیر است:
- احساس گیر کردن غذا در گلو یا پشت قفسه سینه
- سختی در بلع غذاهای جامد
- مشکل در خوردن غذاهای نرم و مایعات در مراحل پیشرفتهتر
- کاهش وزن ناخواسته
- برگشت غذا به دهان
- درد هنگام بلع
اگر فردی چنین علائمی دارد، بررسی توسط متخصص گوارش اهمیت زیادی دارد؛ چون علت تنگی مری باید مشخص شود.
استنت گذاری مری چگونه انجام میشود؟
این کار معمولاً با کمک آندوسکوپی انجام میشود. بیمار اغلب داروی آرامبخش دریافت میکند تا احساس ناراحتی نداشته باشد.
پزشک ابتدا محل تنگی مری را بررسی میکند و سپس استنت را در محل مناسب قرار میدهد. بعد از باز شدن استنت، مسیر عبور غذا بهتر میشود.
مدت انجام این کار معمولاً کوتاه است و بسیاری از بیماران در همان روز یا بعد از مدت کوتاهی میتوانند به خانه برگردند.
آیا گذاشتن استنت مری درد دارد؟
بیشتر بیماران هنگام انجام استنت گذاری درد قابل توجهی احساس نمیکنند، چون این کار با داروهای آرامبخش انجام میشود.
بعد از انجام عمل ممکن است بیمار برای چند روز احساس درد خفیف پشت استخوان جناغ، احساس فشار یا ناراحتی هنگام بلع داشته باشد که معمولاً قابل کنترل است.
عوارض استنت گذاری مری چیست؟
مانند هر روش درمانی دیگری، استنت مری یا به انگلیسی esophageal stent هم ممکن است با عوارضی همراه باشد. البته بسیاری از بیماران بدون مشکل خاصی این درمان را پشت سر میگذارند.
برخی عوارض احتمالی عبارتند از:
- درد یا احساس ناراحتی در قفسه سینه
- گیر کردن غذا داخل استنت
- حرکت کردن استنت از محل اصلی
- برگشت اسید معده و رفلاکس
- ایجاد التهاب یا زخم در محل استنت
- در موارد نادر آسیب به دیواره مری
انتخاب درست بیمار و انجام این کار توسط پزشک باتجربه، احتمال عوارض را کمتر میکند.
مراقبتهای بعد از استنت گذاری مری
بعد از گذاشتن استنت، رعایت چند نکته باعث میشود بیمار نتیجه بهتری بگیرد.
توصیههای مهم:
- غذا را کاملاً بجوید و آرام غذا بخورید.
- وعدههای غذایی کوچکتر ولی بیشتر مصرف کنید.
- بعد از غذا تا مدتی دراز نکشید.
- مایعات کافی مصرف کنید.
- از خوردن غذاهای سفت و خشک که احتمال گیر کردن دارند خودداری کنید.
رژیم غذایی بعد از گذاشتن استنت مری
معمولاً در روزهای اول بعد از استنت گذاری، رژیم غذایی نرم و مایع توصیه میشود. سپس با توجه به شرایط بیمار، غذاها به تدریج افزایش پیدا میکنند.
غذاهایی که راحتتر عبور میکنند:
- سوپ
- غذاهای نرم و پوره شده
- ماست
- غذاهای کاملاً پخته و نرم
- غذاهای خشک، سفت یا تکههای بزرگ گوشت ممکن است باعث گیر کردن شوند.
طول عمر استنت مری چقدر است؟
مدت باقی ماندن استنت به علت استفاده از آن بستگی دارد. در برخی بیماران استنت برای مدت طولانی باقی میماند و در برخی شرایط ممکن است نیاز به تعویض یا خارج کردن آن باشد.
تصمیم درباره مدت استفاده از استنت بر اساس بیماری زمینهای، وضعیت مری و پاسخ بیمار به درمان گرفته میشود.
تفاوت استنت مری با بالن مری چیست؟
بالن یا گشاد کردن مری یا به انگلیسی Intragastric balloon بیشتر برای باز کردن تنگیهای خوشخیم استفاده میشود، اما استنت معمولاً زمانی کاربرد دارد که نیاز به باز نگه داشتن طولانیتر مسیر وجود داشته باشد.
در بعضی بیماران ابتدا روشهای سادهتر مانند گشاد کردن مری امتحان میشود و اگر نتیجه کافی نباشد، استنت گذاری مطرح میشود.
آیا بعد از استنت گذاری مری میتوان غذا خورد؟
بله
هدف اصلی از گذاشتن استنت همین است که بیمار بتواند دوباره راحتتر غذا بخورد. البته نوع غذا و زمان شروع تغذیه باید طبق نظر پزشک تعیین شود.
بعضی بیماران خیلی زود بعد از انجام کار بهبود بلع را احساس میکنند، اما در برخی دیگر ممکن است چند روز زمان لازم باشد.
چه زمانی بعد از استنت گذاری باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر هرکدام از موارد زیر ایجاد شد، بهتر است بیمار سریعتر با پزشک تماس بگیرد:
- ناتوانی در بلع مایعات
- درد شدید یا جدید در قفسه سینه
- استفراغ مداوم
- تب
- گیر کردن مکرر غذا
تجربه دکتر حسین ضیائی در درمان مشکلات مری
در بیماران مبتلا به تنگی یا انسداد مری، مهمترین نکته فقط گذاشتن استنت نیست؛ بلکه تشخیص دقیق علت تنگی و انتخاب بهترین روش درمان اهمیت زیادی دارد. دکتر حسین ضیائی، فوق تخصص گوارش و کبد بالغین، با بررسی شرایط هر بیمار، تلاش میکند مناسبترین روش درمانی را انتخاب کند تا بیمار بهترین نتیجه ممکن را دریافت کند.
سوالات متداول درباره استنت گذاری مری
آیا استنت مری دائمی است؟
خیر، بسته به علت استفاده ممکن است موقت یا طولانیمدت باشد.
آیا گذاشتن استنت مری نیاز به جراحی دارد؟
خیر، معمولاً از طریق آندوسکوپی انجام میشود و نیاز به جراحی باز ندارد.
بعد از استنت مری چه غذاهایی نباید خورد؟
غذاهای خشک، سفت و تکههای بزرگ که احتمال گیر کردن دارند بهتر است مصرف نشوند.
آیا استنت مری باعث درمان سرطان مری میشود؟
خیر، استنت سرطان را درمان نمیکند؛ هدف آن باز کردن مسیر مری و بهتر کردن بلع بیمار است.
آیا استنت مری قابل خارج کردن است؟
در بعضی انواع استنت و شرایط خاص، امکان خارج کردن آن وجود دارد و تصمیم آن توسط پزشک گرفته میشود.
