کبد چرب چیست؟علت، علائم و درمان

بیماری کبد چرب غیرالکلی که به انگلیسی Nonalcoholic Fatty Liver Disease (NAFLD) نامیده می‌شود، یک اختلال کبدی است که در افرادی رخ می‌دهد که الکل کم مصرف می‌کنند یا اصلاً الکل نمی‌نوشند. در این بیماری، مقدار زیادی چربی در کبد تجمع پیدا می‌کند. این مشکل معمولاً در افرادی که اضافه‌وزن دارند یا چاق هستند، شایع‌تر است. کبد چرب به دلیل رسوبات چربی در کبد باعث تورم و آسیب کبدی می شود. کبد چرب ممکن است بدتر شود و ممکن است منجر به زخم های جدی کبد، به نام سیروزکبدی و حتی سرطان کبد شود. این آسیب مانند آسیب ناشی از مصرف زیاد الکل است.

فهرست مطالب

کبد چرب چه علائمی دارد

کبد چرب غیر الکلی اغلب علائمی ندارد. در مراحل اولیه ممکن است شامل موارد زیر باشد:

خستگی
احساس خوب نداشتن یا بدحالی
درد یا ناراحتی در ناحیه سمت راست بالای شکم

علائم کبد چرب در موارد شدید

در صورت موارد شدیدتر و ایجاد سیروز کبدی ممکن است علائم زیر دیده شود:

خارش پوست
آسیت(آب آوردن شکم)
تنگی نفس
تورم پاها
عروق خونی عنکبوتی در زیر سطح پوست
طحال بزرگ شده
کف دست های قرمز
زردی/یرقان پوست و چشم

علت کبد چرب

متخصصان دقیقاً نمی دانند که چرا چربی ها در برخی از کبدها رسوب می کند و در برخی دیگر تجمع نمی یابد. در کبد چرب الکی و غیر الکی ممنکن است موارد زیر دخیل باشد:

ژنتیک
اضافه وزن یا چاقی
مقاومت به انسولین(وضعیتی است که در آن سلول‌های بدن به درستی به هورمون انسولین پاسخ نمی‌دهند و نمی‌توانند قند را از خون جذب کنند)
دیابت نوع 2 که گاهی اوقات قند خون بالا یا هیپرگلیسمی نامیده می شود
سطوح بالای چربی ها به ویژه تری گلیسیرید در خون

عوامل خطر کبد چرب

بسیاری از بیماری ها و مشکلات می توانند خطر ابتلا به کبد چرب غیر الکی(NAFLD) را افزایش دهند، از جمله:

سابقه خانوادگی بیماری کبد چرب یا چاقی.
کمبود هورمون رشد(به این معنی که بدن هورمون کافی برای رشد نمی‌سازد)
کلسترول بالا
سطوح بالای تری گلیسیرید در خون
مقاومت به انسولین
سندرم متابولیک
چاقی، به خصوص زمانی که چربی در مرکز کمر باشد.
سندرم تخمدان پلی کیستیک
آپنه انسدادی خواب
دیابت نوع 2
کم کاری تیروئید
کم کاری غده هیپوفیز

کبد چرب برای چه افرادی خطرناک است؟

افراد بالای 50 سال
افرادی که عوامل خطر ژنتیکی خاصی دارند.
افراد مبتلا به چاقی
افراد مبتلا به دیابت یا قند خون بالا.
افرادی که علائم سندرم متابولیک مانند فشار خون بالا، تری گلیسیرید بالا و چربی دور کمر دارند.

کبد چرب چه عوارضی دارد

سیروز کبدی
واریس مری
سرطان کبد
اسکار شدید کبد یا سیروز، عارضه اصلی NAFLD و NASH است. سیروز به دلیل آسیب کبدی مانند آسیب ناشی از التهاب در NASH رخ می دهد. همانطور که کبد تلاش می کند تا التهاب را متوقف کند، مناطقی از زخم ایجاد می کند که فیبروز نیز نامیده می شود. با التهاب مداوم، فیبروز گسترش می یابد و بافت کبد بیشتری را اشغال می کند.

استئاتوهپاتیت غیر الکلی یا NASH چیست؟

استئاتوهپاتیت غیر الکلی یا NASH، شدیدترین شکل بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) است، وضعیتی که در آن کبد رسوبات چربی بیش از حد ایجاد می کند.

عوارض شدید ناشی از کبد چرب

اگر کاری برای متوقف کردن زخم کبدی(اسکار کبدی) انجام نشود، سیروز می تواند منجر به موارد زیر شود:

تجمع مایع در ناحیه شکم(آسیت)
سرطان کبد
وریدهای متورم در مری یا واریس مری که می توانند پاره شوند و خونریزی کنند.
گیجی، خواب آلودگی و تکلم نامفهوم که آنسفالوپاتی کبدی نیز نامیده می شود.
طحال بیش فعال، یا طحال بیش از حد، که می تواند باعث تعداد بسیار کمی پلاکت خون شود.
نارسایی کبد در مرحله پایانی، یعنی کبد از کار افتاده است.

پیشگیری از کبد چرب

برای کاهش خطر ابتلا به کبد چرب می بایست موارد زیر را رعایت کنید:

داشتن رژیم غذایی سالم . رژیم غذایی سالمی داشته باشید که سرشار از میوه ها، سبزیجات، غلات کامل و چربی های سالم است.
از مصرف الکل، قندهای ساده و شیرینی خشک دوری کنید. موادی مانند نوشابه، نوشیدنی های ورزشی، آب میوه ها و چای شیرین، می تواند به کبد شما آسیب برساند و باید از مصرف آن اجتناب کرد و یا به حداقل رساند.
داشتن وزن مناسب. اگر اضافه وزن یا چاق دارید، با پزشک خود همکاری کنید تا به تدریج وزن خود را کاهش دهید. اگر وزن مناسبی دارید، با خوردن یک رژیم غذایی سالم و ورزش منظم برای حفظ آن تلاش کنید.
ورزش کنید.در اکثر روزهای هفته فعال باشید و ورزش منظم داشته باشید.

کبد چرب چگونه تشخیص داده میشود؟

از آنجایی که NAFLD معمولاً هیچ علامتی ایجاد نمی‌کند، اغلب زمانی که آزمایش‌هایی که به دلایل دیگر انجام می‌شوند به مشکل کبدی اشاره می‌کنند، پیدا می‌شود. به عنوان مثال، آزمایش خون انجام شده در طول یک معاینه سالانه ممکن است سطوح بالایی از آنزیم‌های کبدی را نشان دهد که می‌تواند منجر به آزمایش‌های بیشتر و تشخیص NAFLD شود.

آزمایش‌هایی که برای تشخیص NAFLD، رد سایر بیماری‌ها و مشاهده آسیب بد کبدی انجام می‌شود عبارتند از:

آزمایشات خون کبد چرب

شمارش کامل خون
اندازه گیری میزان آهن
بررسی آنزیم های کبدی و تست های عملکرد کبدی.
آزمایشات هپاتیت ویروسی مزمن (هپاتیت A، هپاتیت C و غیره).
تست غربالگری بیماری سلیاک
اندازه گیری قند خون ناشتا
اندازه گیری هموگلوبین A1C که نشان می دهد قند خون شما چقدر پایدار است.
بررسی پروفایل لیپیدی که چربی های خون مانند کلسترول و تری گلیسیرید را اندازه گیری می کند.

تصویربرداری از کبد چرب

سونوگرافی شکم، که اغلب اولین آزمایشی است که در مواقع مشکوک بودن به بیماری کبد استفاده می شود.
MRI
CT اسکن

این آزمایش‌ها در یافتن فیبروز خفیف کبدی کارایی بهتری دارند، اما نمی‌توانند NASH را از NAFLD تشخیص دهند.

بیوپسی کبد چرب

اگر سایر آزمایش‌ها نشانه‌های بیماری کبدی پیشرفته‌تر یا NASH را نشان دهند، یا اگر نتایج آزمایش شما نامشخص باشد، پزشک ممکن است بیوپسی کبد را پیشنهاد کند. بیوپسی کبد روشی برای برداشتن یک قطعه کوچک از بافت کبد صورت می گیرد. در این روش از یک سوزن برای برداشت نمونه استفاده می کنند. نمونه بافت در آزمایشگاه برای علائم التهاب و جای زخم بررسی می شود. بیوپسی کبد بهترین راه برای تشخیص NASH است و میزان آسیب کبدی را به وضوح نشان می دهد.

درمان کبد چرب

برای درمان کبد چرب که معمولاً با کاهش وزن شروع می شود. این را می توان با خوردن یک رژیم غذایی سالم، محدود کردن اندازه وعده ها و ورزش انجام داد. کاهش وزن علاوه بر درمان NAFLD ممکن است سایر مشکلات سلامتی را بهبود ببخشد. به طور معمول، کاهش 10 درصد از وزن بدن یا بیشتر توصیه می شود. اما از دست دادن حتی 3 تا 5 درصد از وزن اولیه می تواند مزایایی داشته باشد. جراحی کاهش وزن یا داروها و انجام بوتاکس معده نیز ممکن است برای افراد خاصی مفید باشد.

دارو برای درمان کبد چرب

رِزمتیروم (Rezdiffra) اولین داروی تأیید شده توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای درمان کبد چرب است. این دارو برای افرادی که به NASH (التهاب و آسیب ناشی از تجمع چربی در کبد) مبتلا هستند یا درجات متوسط تا شدید اسکار کبدی دارند، در دسترس قرار دارد. رزمتیروم می‌تواند به کاهش تجمع چربی در کبد کمک کند. با این حال، این دارو برای افرادی که به سیروز کبدی مبتلا هستند توصیه نمی‌شود. برای بیماران مبتلا به سیروز ناشی از NASH، ممکن است پیوند کبد توصیه شود.

جمع بندی

کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) اختلالی است که در آن چربی اضاف.ی در کبد تجمع می‌کند، بدون اینکه مصرف الکل دلیل آن باشد. این بیماری اغلب در افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی رخ می‌دهد و می‌تواند به مشکلات جدی‌تری مانند التهاب کبد (NASH) و آسیب کبدی منجر شود. اصلاح سبک زندگی، مانند کاهش وزن، رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی، نقش کلیدی در کنترل این بیماری دارد. دکتر حسین ضیائی فوق تخصص گوارش و کبد بزرگسالان دارای یک تیم حرفه ای و مجرب واقع در خیابان ملاصدرا تهران می باشد. شما عزیزان می توانید برای رزرو نوبت از طریق همین سایت یا تماس تلفنی با ما در ارتباط باشید و از خدمات کلینیک بهرمند شوید. در ضمن در صورت داشتن هر گونه سوال یا نظر خاص می توانید در پایین همین مقاله(قسمت دیدگاه) با ما به اشتراک بگذارید، دکتر حسین ضیایی در اولین فرصت پاسخ شما را خواهند داد.

سوالات متداول

برای کبد چرب ب چه دکتری مراجعه کنیم؟

برای درمان کبد چرب می بایست به فوق تخصص گوارش و کبد مراجعه کنید.

آیا کبد چرب شکم را بزرگ میکند؟

بله، کبد چرب می‌تواند به طور غیرمستقیم باعث بزرگ شدن شکم شود. در موارد پیشرفته‌تر، تجمع چربی در کبد ممکن است منجر به التهاب و بروز بیماری‌های مرتبط، مانند سیروز یا آب‌آوردگی شکم (آسیت) شود. آسیت به تجمع مایع در حفره شکمی گفته می‌شود که می‌تواند باعث ورم و بزرگ شدن شکم گردد.