متاپلازی روده ای چیست؟

متاپلازی روده به انگیسی Intestinal metaplasia به تغییر سلول ها در پوشش دستگاه گوارش فوقانی شما ، اغلب معده یا مری (لوله غذایی) گفته می شود. این تغییر غیرطبیعی ممکن است در سلول‌های پوششی معده ایجاد شود، که در آن، سلول‌های معده به سلول‌هایی شبیه سلول‌های روده‌ای تبدیل می‌شوند. این وضعیت معمولاً زمانی رخ می‌دهد که معده به دلیل التهاب مزمن یا تحریک طولانی‌مدت، دچار آسیب شده باشد. هنگامی که پزشکان متاپلازی روده را پیدا می کنند ،به نظر می رسد که پوشش مخاطی مری یا معده شما با پوشش روده جایگزین شده است. در مری ،این بیماری همچنین به عنوان مری بارت شناخته می شود. در معده ممکن است به آن متاپلازی روده معده گفته شود.

دلیل اصلی متاپلازی روده ای چیست؟

اندیشمندان معتقدند که متاپلازی پاسخی به تحریک مزمن سلول های دستگاه گوارش است. این سوزش ممکن است از عوامل مختلف محیطی از جمله سیگار کشیدن و الکل ناشی می شود. متاپلازی روده در مری (مری بارت) ممکن است به دلیل ریفلاکس اسید معده به مری(GERD) رخ دهد. در صورت داشتن سابقه ریفلاکس اسید مزمن، سیگار کشیدن و یا نوشیدن الکل ، احتمال مری بارت وجود دارد. از طرف دیگر، ممکن است متاپلازی روده موجود در معده با یک عفونت باکتریایی گسترده معروف به عفونت هلیکوباکتر پیلوری همراه باشد که می تواند به پوشش مخاطی محافظ معده حمله کند. وضعیت دیگری به نام گاستریت آتروفیک متاپلاستیک خود ایمنی نیز می تواند منجر به متاپلازی روده معده شود. در این شرایط ، سیستم ایمنی بدن شما به پوشش معده شما حمله می کند. این شرایط معمولاً ارثی است.

 عوامل دیگری که خطر متاپلازی روده ای  را افزایش می دهد

مصرف زیاد نمک و چربی. محتوای نمک با التهاب معده مرتبط است. محتوای چربی نمک‌های صفراوی را در سیستم گوارشی افزایش می‌دهد، که ممکن است در هنگام برگشت صفرا به معده یا مری به تجزیه مخاط کمک کند.
مصرف کم میوه و سبزی. میوه ها و سبزیجات برای قلیایی کردن معده و متعادل کردن محتوای اسید مهم هستند. آنها همچنین منابع مهم ویتامین C و آنتی اکسیدان ها هستند که از IM جلوگیری می کنند.
افزایش سن: خطر ابتلا به IM با افزایش سن افزایش می یابد، زیرا این بیماری در افراد مسن زمان بیشتری برای پیشرفت داشته است.
سابقه ژنتیکی: برخی افراد از نظر ژنتیکی بیشتر مستعد ابتلا به IM هستند.

متاپلازی روده چگونه بر بدن تأثیر می گذارد؟

متاپلازی روده معمولاً بدون علامت است، به این معنی که به تنهایی علائمی ایجاد نمی کند. ممکن است علائم مربوط به بیماری ریفلاکس اسید معده یا عفونت اچ. پیلوری داشته باشید که باعث می شود شما به دنبال درمان آن باشید. متاپلازی روده معمولاً در حین معاینه با آندوسکوپی و یا بیوپسی یافت می شود. با این وجود ، علیرغم ایجاد علائم مستقیم ، این یک تغییر قابل توجه سلولی در بدن شما است و یکی از مواردی است که مورد توجه پزشک شما قرار می گیرد. زیرا در این بیماری این پتانسیل وجود دارد که به چیزی جدی تر پیشرفت کند.

آیا متاپلازی روده خطرناک است؟

ابتلا شدن به متاپلازی روده یک عامل خطر برای سرطان در نظر گرفته می شود. درحالی که سرطان نیست، اما گامی به سوی آن است. سلول هایی که یک بار تغییر شکل داده اند، احتمال بیشتری برای تبدیل شدن دوباره دارند. اگر آنها مرحله دیگری از تبدیل را پشت سر بگذارند به نام دیسپلازی شناخته می شود، که باعث تبدیل شدن به سلول های پیش سرطانی می شود. و مرحله بعدی سرطان خواهد بود. متاپلازی روده ممکن است با گذشت زمان در درصد کمی از افراد به سرطان معده یا سرطان مری تبدیل شود. این احتمال هنوز زیاد نیست، اما پزشک شما می خواهد که بطور  منظم غربالگری انجام دهید تا در صورت امکان اقدامات لازم برای جلوگیری از پیشرفت متاپلازی صورت گیرد.

انواع متاپلازی روده ای

پزشک شما ممکن است متاپلازی روده معده (IM) را بر اساس میزان آن در معده شما دسته بندی کند:

کانونی: متاپلازی به یک ناحیه کوچک و موضعی در معده شما محدود می شود.
گسترده: متاپلازی در بیش از یک ناحیه از معده شما یافت می شود. احتمال پیشرفت IM گسترده به سمت سرطان بیشتر است.

پزشک شما همچنین ممکن است متاپلازی روده معده را بر اساس میزان دگرگونی سلولی طبقه بندی کند:

متاپلازی نوع I : به این معنی است که سلول های جدید در معده شما بیشترین شباهت را به سلول های روده کوچک دارند. این اولین مرحله متاپلازی روده در نظر گرفته می شود.
متاپلازی  ناقص یا نوع II: به این معنی است که سلول های جدید بیشتر شبیه سلول های روده بزرگ شما (کولون) هستند. این مرحله پیشرفته متاپلازی در نظر گرفته می شود و احتمال پیشرفت به دیسپلازی بیشتر است.
برخی از دانشمندان همچنین نوع III را بر اساس پیکربندی کمی متفاوت سلول ها تعریف می کنند. نوع III نیز در دسته متاپلازی ناقص قرار می گیرد.

متاپلازی روده چه مراحلی دارد؟

دیسپلازی درجه پایین

در دیسپلازی درجه پایین، برخی از سلول ها تغییرات غیرطبیعی خفیف را در سلول‌های پوششی دستگاه گوارش نشان می دهند. این سلول‌ها به عنوان سلول‌های پیش سرطانی در نظر گرفته می‌شوند، اما به نظر نمی‌رسد که به طور تهاجمی در حال تغییر باشند. با این حال، در برخی موارد احتمال پیشرفت به دیسپلازی درجه بالا یا حتی سرطان وجود دارد. پزشک شما ممکن است درمان دیسپلازی با درجه پایین را قبل از پیشرفت توصیه کند.

دیسپلازی درجه بالا

در دیسپلازی درجه بالا، سلول‌ها تغییرات غیرطبیعی و پیشرفته‌تری در سلول‌های بافت پوششی دستگاه گوارش از جمله انشعاب و جوانه زدن را نشان می‌دهند، اما هنوز به نظر نمی‌رسد مهاجم باشند. این یک قدم به سرطان نزدیک تر است. پزشک ممکن است توصیه به مداخلات درمانی مانند جراحی، برداشتن آندوسکوپی ناحیه درگیر یا روش‌های دیگر کند تا از تبدیل این سلول‌ها به سرطان جلوگیری شود.

تشخیص متاپلازی روده به چه شکل است؟

متاپلازی روده در اکثر موارد به طور تصادفی هنگام غربالگری سایر شرایط، در طول آندوسکوپی فوقانی، کشف می شود. در طول معاینه، متخصص آندوسکوپی زبان‌هایی از پوشش ماهی قزل آلا را می‌بیند که به مری شما کشیده شده است. در معده شما، متاپلازی مانند لکه های غیر طبیعی به نظر می رسد. پزشک شما به وسیله آندوسکوپی از بافت غیرطبیعی بیوپسی(نمونه برداری) می گیرد تا شک خود را تایید کند. اگر سابقه گاستریت مزمن یا ریفلاکس اسید معده دارید، ممکن است پزشک شما آندوسکوپی فوقانی را برای بررسی متاپلازی توصیه کند.

درمان متاپلازی روده ای چگونه است؟

پزشک متخصص این بیماری را با تلاش برای از بین بردن محرک های ایجاد کننده آن درمان می کنند. آنها امیدوارند از این طریق حداقل از پیشرفت متاپلازی جلوگیری کنند. ترک سیگار و نوشیدن الکل، درمان رفلاکس اسید و ریشه کن کردن عفونت هلیکوباکتر پیلوری به بافت های شما فرصتی می دهد تا از التهاب مزمنی که باعث متاپلازی می شود، بهبود یابند. اگر متاپلازی به دیسپلازی پیشرفت کند، پزشک شما ممکن است عمل جراحی برای برداشتن بافت آسیب دیده به منظور جلوگیری از پیشرفت آن به سرطان توصیه کند.

آیا متاپلازی روده خوب می شود؟

در تئوری، با تشخیص زودهنگام آن و حذف کامل محرک ها، متاپلازی می تواند در طول زمان برگشت پذیر باشد. با این حال، مطالعات به طور قطع تایید نمی کند که این امر تا کنون موفق بوده است. تنها راه شناخته شده برای از بین بردن متاپلازی روده، برداشتن بافت آسیب دیده است. حتی در آن زمان، متاپلازی گاهی دوباره ظاهر می شود. این ممکن است به این دلیل باشد که یافتن تمام بافت آسیب دیده برای برداشتن ناحیه درگیر دشوار است، یا ممکن است به این دلیل باشد که برنامه ریزی سلول ها برای همیشه تغییر کرده است. مطالعات طولانی مدت پس از درمان برای حل این معما مورد نیاز است.

برای درمان متلاپلازی به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

برا درمان بیماری متاپلازی روده ای می بایست به متخصص گوارش مراجعه کنیم. تا با استفاده از روش های تشخیصی شما را معاینه و با توجه به سطح بیماری بهترین درمان را برای شما تجویز کند. شما می توانید برای بهره مندی از کلینیک دکتر حسین ضیائی فوق تخصص گوارش و کبد بزرگسالان با ما از طریق همین سایت یا تماس تلفنی در ارتباط باشد. همچنین شما می‌توانید سوالات و نظرات خود را در بخش دیدگاه‌ها با ما به اشتراک بگذارید. دکتر حسین ضیائی در اولین فرصت به سوالات شما پاسخ خواهند داد.

سوالات متداول متاپلازی روده

آیاگاستریت مزمن باعث متلاپلازی روده ای می شود؟

گاستریت مزمن یا التهاب مزمن معده، یک بیماری طولانی‌مدت است که در آن دیواره داخلی معده به‌طور مداوم ملتهب است. این التهاب ممکن است در طول زمان به تغییرات سلولی به نام متاپلازی روده‌ای منجر شود. در متاپلازی روده‌ای، سلول‌های طبیعی معده به سلول‌هایی مشابه سلول‌های روده تغییر شکل می‌دهند. این وضعیت اغلب به علت تحریک مزمن، مثلاً به دلیل عفونت‌های طولانی‌مدت مانند عفونت هلیکوباکتر پیلوری یا عواملی مانند مصرف مکرر الکل، سیگار و برخی داروها رخ می‌دهد.

فرق دیسپلازی و متاپلازی در چست؟

در این بیماری هر دو به عنوان تغییر در معماری سلول های تشکیل دهنده مری و معده است. درمتاپلازی تغییر نوع سلول به نوع دیگر، معمولاً برگشت‌پذیر و با خطر کمتر برای سرطانی شدن ولی دردیسپلازی تغییرات غیرطبیعی و پیش‌سرطانی در ساختار سلولی با خطر بالاتر برای تبدیل به سرطان وجود دارد. بنابراین، متاپلازی بیشتر یک واکنش تطبیقی است، در حالی که دیسپلازی یک تغییر ناهنجار و خطرناک‌تر تلقی می‌شود.

آیا متلاپلازی برگشت پذیر است؟

بله، متاپلازی به طور بالقوه برگشت‌پذیر است، به‌ویژه اگر علت اصلی آن برطرف شود. برای مثال، در متاپلازی روده‌ای معده، اگر علت تحریک مزمن مانند عفونت هلیکوباکتر پیلوری یا عوامل محیطی (مثل سیگار کشیدن یا مصرف الکل) حذف شوند، احتمال بازگشت سلول‌ها به حالت طبیعی وجود دارد. با این حال، اگر متاپلازی برای مدت طولانی باقی بماند و به مراحل پیشرفته برسد، ممکن است به دیسپلازی (وضعیت پیش‌سرطانی) یا حتی سرطان منجر شود. بنابراین، درمان و رفع عوامل ایجادکننده در مراحل اولیه می‌تواند به بهبود وضعیت و برگشت‌پذیری متاپلازی کمک کند.

چه عواملی در متاپلازی روده نقش دارند؟

•  ریفلاکس اسید معده
• نمک های صفراوی (و رفلاکس صفرا).
• عفونت هلیکوباکتر پیلوری
• سیگار کشیدن
• الکل
• آلاینده های محیطی

منبع:
my.clevelandclinic.org