تومورهای نورواندوکرین چه هستند؟

تومورهای نورواندوکرین سرطان‌هایی هستند که در سلول‌های تخصصی به نام سلول‌های نورواندوکرین شروع می‌شوند. سلول‌های نورواندوکرین ویژگی‌هایی مشابه سلول‌های عصبی و سلول‌های تولیدکننده هورمون دارند.

شایع‌ترین محل‌های پیدایش تومور نورواندوکرین در بدن

تومورهای نورواندوکرین نادر هستند و می‌توانند در هر جایی از بدن ایجاد شوند. اکثر تومورهای نورواندوکرین در ریه‌ها، آپاندیس، روده کوچک، رکتوم و پانکراس ایجاد می‌شوند.

انواع مختلفی از تومورهای نورواندوکرین

برخی به آرامی رشد می‌کنند و برخی خیلی سریع رشد می‌کنند. برخی از تومورهای نورواندوکرین هورمون‌های اضافی تولید می‌کنند (تومورهای نورواندوکرین عملکردی). برخی دیگر هورمون آزاد نمی‌کنند یا به اندازه‌ای آزاد نمی‌کنند که باعث ایجاد علائم شوند (تومورهای نورواندوکرین غیرعملکردی).

علائم تومورهای نورواندوکرین

تومورهای نورواندوکرین همیشه در ابتدا علائم و نشانه‌ها را ایجاد نمی‌کنند. علائمی که ممکن است تجربه کنید به محل تومور شما و اینکه آیا هورمون‌های اضافی تولید می‌کند یا خیر بستگی دارد. به طور کلی، علائم و نشانه‌های تومور نورواندوکرین ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• درد ناشی از رشد تومور
• احساس خستگی غیرمعمول
• کاهش وزن بدون دلیل
• یک توده در حال رشد که می‌توانید زیر پوست احساس کنید
  

  علائم ناشی از تومورهای نورواندوکرین عملکردی

• گرگرفتگی پوست
• اسهال
• تکرر ادرار
• افزایش تشنگی
• سرگیجه
• لرزش
• بثورات پوستی

علت تومورهای نورواندوکرین

علت دقیق بروز تومورهای نورواندوکرین هنوز مشخص نیست. این نوع سرطان از سلول‌های نورواندوکرین آغاز می‌شود؛ سلول‌هایی که هم شبیه سلول‌های عصبی هستند و هم مانند سلول‌های هورمون‌ساز عمل می‌کنند. این سلول‌ها در نقاط مختلف بدن وجود دارند.

تومورهای نورواندوکرین زمانی ایجاد می‌شوند که در DNA سلول‌های نورواندوکرین جهش‌هایی رخ دهد. DNA مسئول هدایت عملکرد سلول‌هاست و وقتی دچار تغییر شود، ممکن است به سلول‌ها فرمان دهد که به‌طور غیرعادی و سریع رشد کرده و تقسیم شوند. این رشد کنترل‌نشده منجر به تشکیل تومور می‌شود.

برخی از تومورهای نورواندوکرین بسیار آهسته رشد می‌کنند. برخی دیگر سرطان‌های تهاجمی هستند که به بافت طبیعی بدن حمله کرده و آن را تخریب می‌کنند یا به سایر قسمت‌های بدن گسترش(متاستاز) می‌یابند.

خطر ابتلا به تومور های نورواندوکرین

افرادی که برخی سندرم‌های ژنتیکی ارثی دارند، بیشتر در معرض ابتلا به تومورهای نورواندوکرین هستند، زیرا این سندرم‌ها خطر ابتلا به انواع سرطان را افزایش می‌دهند. مثال‌ها عبارتند از:

• نئوپلازی غدد درون‌ریز چندگانه، نوع ۱ (MEN 1)
• نئوپلازی غدد درون‌ریز چندگانه، نوع ۲ (MEN 2)
• بیماری فون هیپل-لینداو
• اسکلروز توبروس
• نوروفیبروماتوز

تشخیص تومورهای نورواندوکرین

آزمایش‌ها و رویه‌هایی که ممکن است برای تشخیص تومور نورواندوکرین انجام دهید، به محل قرارگیری تومور در بدن شما بستگی دارد. به طور کلی، آزمایش‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

معاینه بدنی

پزشک شما ممکن است بدن شما را معاینه کند تا علائم و نشانه‌های شما را بهتر درک کند. او ممکن است غدد لنفاوی متورم را لمس کند یا به دنبال نشانه‌هایی باشد که تومور هورمون‌های اضافی تولید می‌کند.

آزمایش‌های هورمونی

پزشک شما ممکن است آزمایش خون یا ادرار شما را برای علائم هورمون‌های اضافی که گاهی اوقات توسط تومورهای نورواندوکرین تولید می‌شوند، توصیه کند.

آزمایش‌های تصویربرداری

ممکن است برای ایجاد تصاویری از تومور خود، آزمایش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن و ام‌آر‌آی انجام دهید. برای تومورهای نورواندوکرین، تصاویر گاهی اوقات با استفاده از توموگرافی انتشار پوزیترون (PET) با یک ردیاب رادیواکتیو که به داخل ورید تزریق می‌شود، ایجاد می‌شوند.

نمونه برداری(بیوپسی)

برای جمع‌آوری سلول‌ها، پزشک ممکن است یک لوله بلند و نازک با یک چراغ و دوربین در انتها را بسته به وضعیت شما، وارد ریه‌های شما (برونکوسکوپی)، مری شما (آندوسکوپی) یا رکتوم شما (کولونوسکوپی) کند. گاهی اوقات، جمع‌آوری نمونه بافت نیاز به جراحی دارد.

اگر خطر گسترش تومور نورواندوکرین شما به سایر قسمت‌های بدن وجود داشته باشد، ممکن است آزمایش‌های بیشتری برای تعیین میزان سرطان انجام دهید.

درمان تومورهای نورواندوکرین

گزینه‌های درمانی برای تومور نورواندوکرین شما به نوع تومور، محل آن و اینکه آیا علائم و نشانه‌های هورمون‌های اضافی تولید شده توسط تومور را تجربه می‌کنید یا خیر، بستگی دارد. به طور کلی، گزینه‌های درمان تومور نورواندوکرین ممکن است شامل موارد زیر باشد:

جراحی برای برداشتن تومور

در صورت امکان، جراحان برای برداشتن کل تومور و مقداری از بافت سالم اطراف آن تلاش می‌کنند. اگر تومور به طور کامل برداشته نشود، برداشتن هر چه بیشتر آن می‌تواند مفید باشد.

شیمی درمانی بیماری

شیمی درمانی از داروهای قوی برای از بین بردن سلول‌های تومور استفاده می‌کند. این دارو می‌تواند از طریق ورید بازو یا به صورت قرص مصرف شود. در صورتی که خطر عود تومور نورواندوکرین شما پس از جراحی وجود داشته باشد، ممکن است شیمی درمانی توصیه شود. همچنین ممکن است برای تومورهای پیشرفته‌ای که با جراحی قابل برداشتن نیستند، استفاده شود.

پرتودرمانی

پرتودرمانی از پرتوهای انرژی قدرتمند مانند اشعه ایکس و پروتون برای از بین بردن سلول‌های تومور استفاده می‌کند. برخی از انواع تومورهای نورواندوکرین ممکن است به پرتودرمانی پاسخ دهند. اگر جراحی گزینه مناسبی نباشد، ممکن است این روش توصیه شود.

دارو درمانی هدفمند

درمان‌های دارویی هدفمند بر ناهنجاری‌های خاص موجود در سلول‌های تومور تمرکز می‌کنند. با مسدود کردن این ناهنجاری‌ها، درمان‌های دارویی هدفمند می‌توانند باعث مرگ سلول‌های تومور شوند. درمان دارویی هدفمند معمولاً با شیمی درمانی برای تومورهای نورواندوکرین پیشرفته ترکیب می‌شود.

درمان دارویی تومور با رادیونوکلئید گیرنده پپتیدی (PRRT)

PRRT دارویی را که سلول‌های سرطانی را هدف قرار می‌دهد با مقدار کمی ماده رادیواکتیو ترکیب می‌کند. این روش اجازه می‌دهد تا تابش مستقیماً به سلول‌های سرطانی منتقل شود. یکی از داروهای PRRT، لوتتیوم لو 177 دوتاتات (لوتاترا)، برای درمان تومورهای پیشرفته نورواندوکرین استفاده می‌شود.

جمع بندی

تومورهای نورواندوکرین می‌توانند در اندام‌های مختلفی مانند ریه، معده، روده، پانکراس و غدد فوق کلیوی ایجاد شوند. علائم آن‌ها بسته به محل تومور و نوع هورمون‌های ترشح‌شده متفاوت است. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند در کنترل بیماری و بهبود کیفیت زندگی بیمار مؤثر باشد. دکتر حسین ضیائی فوق تخصص گوارش و کبد بزرگسالان دارای یک تیم حرفه ای و مجرب واقع در خیابان ملاصدرا تهران می باشد. شما عزیزان می توانید برای رزرو نوبت از طریق همین سایت یا تماس تلفنی با ما در ارتباط باشید و از خدمات کلینیک بهرمند شوید. در ضمن در صورت داشتن هر گونه سوال یا نظر خاص می توانید در پایین همین مقاله(قسمت دیدگاه) با ما به اشتراک بگذارید، دکتر حسین ضیایی در اولین فرصت پاسخ شما را خواهند داد.

mayoclinic.org