تومورهای نورواندوکرین پانکراس نوع نادری از سرطان هستند که با رشد سلولهای پانکراس شروع میشوند. پانکراس غدهای دراز و مسطح است که در پشت معده قرار دارد. این غده آنزیمها و هورمونهایی تولید میکند که به هضم غذا کمک میکنند. تومورهای نورواندوکرین پانکراس از سلولهای تولیدکننده هورمون در پانکراس شروع میشوند. این سلولها جزیرهای نامیده میشوند. اصطلاح دیگر برای تومور نورواندوکرین پانکراس، سرطان سلول جزیرهای است.
فهرست مطالب
انواع تومورهای نورواندوکرین پانکراس
برخی از سلولهای تومور نورواندوکرین پانکراس به تولید هورمون ادامه میدهند. این سلولها به عنوان تومورهای عملکردی(فعال) شناخته میشوند. تومورهای عملکردی بیش از حد هورمون تولید میکنند. نمونههایی از تومورهای عملکردی شامل انسولینوما، گاسترینوما و گلوکاگونوما هستند. بیشتر تومورهای نورواندوکرین پانکراس مقدار اضافی هورمون تولید نمیکنند. تومورهایی که هورمون اضافی تولید نمیکنند، تومورهای غیرعملکردی(غیرفعال) نامیده میشوند.
علائم تومور های نورواندوکرین پانکراس
تومورهای نورواندوکرین پانکراس گاهی اوقات علائمی ایجاد نمیکنند. وقتی این اتفاق میافتد، علائم میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- سوزش سر دل
- ضعف
- خستگی
- گرفتگی عضلات
- سوء هاضمه
- اسهال
- کاهش وزن
- بثورات پوستی
- یبوست
- درد در شکم یا کمر
- زردی پوست و سفیدی چشم
- سرگیجه
- تاری دید
- سردرد
- افزایش تشنگی و گرسنگی
علت تومورهای نورواندوکرین پانکراس
تومورهای نورواندوکرین پانکراس زمانی اتفاق میافتند که سلولهای پانکراس تغییراتی در DNA خود ایجاد میکنند. DNA یک سلول حاوی دستورالعملهایی است که به سلول میگوید چه کاری انجام دهد. این تغییرات، که پزشکان آن را جهش مینامند، به سلولها میگویند که به سرعت تکثیر شوند. این تغییرات به سلولها اجازه میدهند در حالی که سلولهای سالم به عنوان بخشی از چرخه زندگی طبیعی خود میمیرند، به زندگی خود ادامه دهند. این باعث ایجاد سلولهای اضافی زیادی میشود. سلولها ممکن است تودهای به نام تومور تشکیل دهند. گاهی اوقات سلولها میتوانند جدا شوند و به اندامهای دیگر مانند کبد گسترش یابند. وقتی سرطان گسترش مییابد، به آن سرطان متاستاتیک میگویند.
در تومورهای نورواندوکرین پانکراس، تغییرات DNA در سلولهای تولیدکننده هورمون به نام سلولهای جزیرهای رخ میدهد. مشخص نیست چه چیزی باعث تغییراتی میشود که منجر به سرطان میشوند.
عوامل خطر برای تومورهای نورواندوکرین پانکراس
عواملی که با افزایش خطر ابتلا به تومورهای نورواندوکرین پانکراس مرتبط هستند عبارتند از:
داشتن سابقه خانوادگی
اگر یکی از اعضای خانواده به تومور نورواندوکرین پانکراس مبتلا شده باشد، خطر ابتلای شما نیز افزایش مییابد.
داشتن سندرمهایی در بدو تولد
برخی از سندرمهایی که از والدین به فرزندان منتقل میشوند، میتوانند خطر ابتلا به تومورهای نورواندوکرین پانکراس را افزایش دهند. نمونههایی از این سندرمها شامل نئوپلازی متعدد غدد درونریز، نوع ۱ (MEN 1)، بیماری فون هیپل-لینداو (VHL)، نوروفیبروماتوز ۱ (NF1) و اسکلروز توبروس هستند. این سندرمهای ارثی ناشی از تغییرات در DNA هستند. این تغییرات به سلولها اجازه میدهند بیش از حد مورد نیاز رشد و تقسیم شوند.
هیچ راهی برای جلوگیری از تومورهای نورواندوکرین پانکراس وجود ندارد. اگر به این نوع سرطان مبتلا شوید، هیچ کاری برای ایجاد آن انجام ندادهاید.
تشخیص تومورهای نورواندوکرین پانکراس
آزمایشها و روشهایی که برای تشخیص تومورهای نورواندوکرین پانکراس استفاده میشوند عبارتند از:
آزمایش خون
آزمایش خون ممکن است هورمونهای اضافی یا سایر علائم تومور نورواندوکرین پانکراس را نشان دهد. نمونههای خون همچنین میتوانند برای جستجوی تغییرات DNA که نشاندهنده افزایش خطر ابتلا به این تومورها هستند، استفاده شوند.
آزمایش ادرار
آزمایش ادرار شما ممکن است محصولات تجزیهای را که هنگام پردازش هورمونها در بدن شما رخ میدهند، نشان دهد.
آزمایشهای تصویربرداری
آزمایشهای تصویربرداری از بدن عکس میگیرند. آنها میتوانند محل و اندازه تومور نورواندوکرین پانکراس را نشان دهند. آزمایشها ممکن است شامل اشعه ایکس، MRI، سیتیاسکن و اسکن PET باشد.
سونوگرافی آندوسکوپی
در طول سونوگرافی آندوسکوپی، یک لوله نازک و انعطافپذیر با دوربینی در نوک آن، به نام آندوسکوپ، از گلوی شما عبور داده میشود. این لوله به معده و روده کوچک شما میرسد. این لوله دارای یک ابزار سونوگرافی ویژه برای ایجاد تصاویر از پانکراس شما است. ابزارهای دیگری نیز میتوانند از طریق لوله عبور داده شوند تا نمونهای از بافت جمعآوری شود.
بیوپسی از تومورهای نورواندوکرین
بیوپسی روشی برای برداشتن نمونهای از بافت برای آزمایش در آزمایشگاه است. بافت ممکن است در طول سونوگرافی آندوسکوپی برداشته شود. گاهی اوقات برای گرفتن نمونه بافت، جراحی لازم است. نمونه در آزمایشگاه، آزمایش میشود تا مشخص شود که آیا سرطانی است یا خیر. آزمایشهای ویژه دیگر جزئیات بیشتری در مورد سلولهای سرطانی ارائه میدهند. تیم پزشکی از این اطلاعات برای تهیه یک برنامه درمانی استفاده میکند.
درمان تومورهای نورواندوکرین پانکراس
درمانهای پیشرفته، گزینههای بیشتری را برای درمان تومورهای نورواندوکرین پانکراس اضافه میکنند. درمان تومور نورواندوکرین پانکراس به انواع سلولهای درگیر در سرطان، وسعت و ویژگیهای سرطان، ترجیحات و سلامت کلی شما بستگی دارد. گزینهها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
جراحی تومورهای نورواندوکرین
اگر تومور نورواندوکرین پانکراس فقط در پانکراس باشد، درمان معمولاً شامل جراحی است. برای سرطانهای دم پانکراس، جراحی ممکن است شامل برداشتن دم پانکراس باشد که پانکراتکتومی دیستال نامیده میشود. این جراحی سر پانکراس را دست نخورده باقی میگذارد. سرطانهایی که سر پانکراس را تحت تأثیر قرار میدهند، ممکن است نیاز به عمل ویپل داشته باشند که پانکراتیکودئودنکتومی نیز نامیده میشود. این جراحی شامل برداشتن سرطان و بخشی یا بیشتر پانکراس است. اگر سرطان به سایر قسمتهای بدن گسترش یابد، جراحی ممکن است گزینهای برای برداشتن آن از آن مکانها باشد.
درمان PRRT
درمان PRRT ترکیبی از دارویی است که سلولهای سرطانی را با مقدار کمی ماده رادیواکتیو که به داخل ورید تزریق میشود، هدف قرار میدهد. این دارو به سلولهای تومور نورواندوکرین پانکراس در هر کجای بدن که باشند، میچسبد. در طول روزها تا هفتهها، دارو مستقیماً به سلولهای سرطانی پرتو میدهد و باعث مرگ آنها میشود.
درمان هدفمند
درمان هدفمند از داروهایی استفاده میکند که به مواد شیمیایی خاصی در سلولهای سرطانی حمله میکنند. با مسدود کردن این مواد شیمیایی، درمانهای هدفمند میتوانند باعث مرگ سلولهای سرطانی شوند. درمان هدفمند برای درمان برخی از تومورهای نورواندوکرین پانکراس پیشرفته یا عودکننده استفاده میشود.
ابلاسیون رادیوفرکانسی
ابلاسیون رادیوفرکانسی شامل اعمال امواج انرژی به سلولهای سرطانی با استفاده از یک پروب مخصوص با الکترودهای کوچک است. ابلاسیون رادیوفرکانسی باعث گرم شدن و مرگ سلولهای سرطانی میشود. پروب ممکن است مستقیماً در پوست یا از طریق برشی در شکم وارد شود.
پرتودرمانی
پرتودرمانی از پرتوهای انرژی قدرتمند برای از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده میکند. انرژی از اشعه ایکس، پروتون یا منابع دیگر تأمین میشود. در طول پرتودرمانی، شما روی یک میز دراز میکشید در حالی که یک دستگاه در اطراف شما حرکت میکند. دستگاه، پرتوها را به نقاط دقیقی از بدن شما هدایت میکند.
شیمی درمانی
شیمی درمانی از داروهای قوی برای از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده میکند. در شرایط خاص برای درمان تومورهای نورواندوکرین پانکراس استفاده میشود.
جمع بندی
تومورهای نورواندوکرین پانکراس تومورهای نادری هستند که از سلولهای تولیدکننده هورمون در لوزالمعده منشأ میگیرند. این تومورها ممکن است فعال (هورمونساز) یا غیرفعال باشند. نوع فعال باعث بروز علائم ناشی از ترشح بیشازحد هورمونها (مثل انسولین یا گاسترین) میشود، در حالیکه نوع غیرفعال معمولاً دیرتر تشخیص داده میشود. دکتر حسین ضیائی فوق تخصص گوارش و کبد بزرگسالان دارای یک تیم حرفه ای و مجرب واقع در خیابان ملاصدرا تهران می باشد. شما عزیزان می توانید برای رزرو نوبت از طریق همین سایت یا تماس تلفنی با ما در ارتباط باشید و از خدمات کلینیک بهرمند شوید.
