دیورتیکول مری به انگلیسی Esophageal Diverticulum یک کیسه بیرون زده است که در داخل مری ایجاد میشود. مری لوله عضلانی بلع است که دهان را به معده متصل میکند. مری مشابه بقیه دستگاه گوارش، دارای یک پوشش مخاطی است،. دیورتیکول مری در نقاط ضعیف پوشش مری ایجاد میشود. آنها به سمت بیرون حالت بیرون زده و حفرههای کوچک تشکیل میدهند.
فهرست مطالب
انواع مختلف دیورتیکول مری چیست؟
دیورتیکول مری یا “واقعی” یا “کاذب” است. یک دیورتیکول واقعی از تمام لایههای دیواره مری، از جمله عضله، بیرون میزند. یک دیورتیکول کاذب فقط از برخی از لایههای دیواره (مخاط و زیرمخاط) بیرون میزند. پزشکان همچنین دیورتیکول مری را بر اساس محل قرارگیری آنها در مری شناسایی میکنند. دیورتیکول در مناطق مختلف معمولاً علل مختلفی دارد. برای مثال:
دیورتیکول زنکر
دیورتیکول زنکر شایعترین نوع دیورتیکول مری است. آنها در بالای مری، نزدیک به جایی که دهان یا گلو به مری میرسد، رخ میدهند. اینها معمولاً دیورتیکول کاذب هستند. آنها با مشکلات بلع مرتبط هستند که به دیوارههای داخلی فشار وارد میکنند.
دیورتیکول گردنی
این دیورتیکول مری که کمتر رایج است، در مری گردنی رخ میدهد که به موازات ستون فقرات گردنی در گردن قرار دارد. به آن دیورتیکول گردنی نیز گفته میشود. معمولاً از یک دیورتیکول کاذب منفرد، کوچکتر است. این نوع خاص ممکن است به دلیل ضعف مادرزادی (از بدو تولد) در بافتهای آن ناحیه باشد.
دیورتیکول میانی مری
این دیورتیکولهای واقعی در ناحیه میانی مری که از قفسه سینه عبور میکند، رخ میدهند. به آنها دیورتیکول قفسه سینه نیز گفته میشود که به حفره قفسه سینه اشاره دارد. گاهی اوقات به آنها دیورتیکول کششی نیز گفته میشود که به علت آن اشاره دارد. آنها زمانی اتفاق میافتند که یک نیروی خارجی به دیواره مری شما کشش وارد میکند.
دیورتیکول اپیفرنیک
دیورتیکول اپیفرنیک معمولاً در بخش پایینی مری، نزدیک معده ایجاد میشود. این نوع بیرونزدگی دیواره مری سطحی و کاذب است و بهدلیل فشار زیاد داخل مری بهوجود میآید، مثلاً وقتی مری تلاش میکند غذا را از یک مسیر تنگ به سمت معده هدایت کند.
دیورتیکولهای مری چقدر شایع هستند؟
دیورتیکولهای مری نادر هستند. آنها تقریباً در ۱٪ از جمعیت رخ میدهند. آنها بیشتر در افراد بالای ۵۰ سال و به ویژه بعد از ۷۰ سال رخ میدهند. در مردان شایعتر هستند.
علائم دیورتیکول مری چیست؟
دیورتیکولهای مری اغلب هیچ علامتی ایجاد نمیکنند. ممکن است هرگز متوجه نشوید که دیورتیکول زنکر دارید. در صورت داشتن علائم، ممکن است متوجه موارد زیر شوید:
- نوعی قلقلک در گلو که باعث سرفه میشود
- احساس توده در گلو هنگام بلع
- احساس گیر کردن غذا در گلو
- برگشت غذا هنگام خم شدن یا دراز کشیدن
- بوی بد دهان بدون دلیل
- خس خس سینه بدون دلیل
چه چیزی باعث دیورتیکول مری میشود؟
دو نوع علت اصلی وجود دارد:
فشار و کشش
اکثر دیورتیکولهای مری، دیورتیکولهای فشاری هستند. چیزی به طور مکرر در یک مکان به دیواره مری فشار میآورد. این معمولاً زمانی اتفاق میافتد که شما در حال بلعیدن غذا هستید. اختلالات مری که باعث مشکل در بلع میشوند، میتوانند هنگام بلع فشار غیرطبیعی در داخل مری ایجاد کنند. برخی از این موارد عبارتند از:
ازوفاژیت ائوزینوفیلیک
دیورتیکول کششی زمانی رخ میدهد که چیزی دیواره مری را تحت فشار قرار میدهد و از بیرون به آن فشار میآورد. این امر باعث ایجاد دیورتیکول واقعی میشود، فرورفتگیهایی در تمام ضخامت دیواره مری ایجاد می کند. دیورتیکول کششی معمولاً در ناحیه میانی مری یا قفسه سینه رخ میدهد، زمانی که تورم در قفسه سینه باعث میشود بافتها به مری بچسبند و سپس به عقب کشیده شوند.
تورم در این ناحیه (مدیاستینیت) اغلب ناشی از عفونت است، مانند:
- سل
- هیستوپلاسموز (عفونت قارچی)
دیورتیکولهای کششی و فشاری هر دو دیورتیکولهای اکتسابی هستند، به این معنی که در طول زندگی ایجاد میشوند. به ندرت، برخی از دیورتیکولهای مری ممکن است در بدو تولد وجود داشته باشند. در موارد دیگر، ضعف مادرزادی در بافتهای مری، ممکن است ایجاد دیورتیکول مری را در آنجا آسانتر کند.
عوارض احتمالی دیورتیکول مری چیست؟
عوارض میتواند با بزرگ شدن تدریجی دیورتیکول به مرور زمان رخ دهد که خطر گیر کردن غذا در آن را افزایش میدهد. ممکن است هنگام بلعیدن، آن را به صورت تودهای در گلوی خود احساس کنید، یا ممکن است عفونی و دردناک شود. غذای باقی مانده ممکن است باعث بوی بد دهان یا طعم بد در دهان شود. عفونت ممکن است باعث خونریزی یا تورم شود. در موارد شدید، ممکن است یک توده قابل لمس در گردن شما ایجاد شود.
گاهی غذا ممکن است در مری گیر کند و با تغییر وضعیت سر، دوباره به سمت دهان برگردد. این اتفاق میتواند باعث سرفه، خفگی یا سوزش شود. اگر شبهنگام این برگشت غذا رخ دهد، ممکن است تکهای از غذا وارد راه تنفسی شود (آسپیراسیون خاموش) و باعث عفونت ریه یا پنومونی شود. این مشکل بیشتر در دیورتیکول زنکر دیده میشود.
آیا دیورتیکول مری سرطانی است یا پیش سرطانی؟
سرطان مری (کارسینوم سلول سنگفرشی) در 0.05٪ از دیورتیکولهای مری یافت شده است. مشخص نیست که آیا این فقط یک ارتباط است یا اینکه سوزش مزمن مربوط به دیورتیکول میتواند علت آن باشد.
دیورتیکول مری چگونه تشخیص داده میشود؟
معاینههای پزشکی که داخل مری شما را بررسی میکنند، دیورتیکول مری را نشان میدهند. از آنجایی که بسیاری از دیورتیکولهای مری علائمی ایجاد نمیکنند، اغلب به طور تصادفی هنگام جستجوی چیز دیگری کشف میشوند. اگر علائمی در مری خود دارید، پزشک آن را با رادیولوژی یا آندوسکوپی بررسی میکند. رادیولوژی از بیرون عکس میگیرد، در حالی که آندوسکوپی از داخل عکس میگیرد.
برای تشخیص دیورتیکول مری چه نوع آزمایشهایی باید انجام دهم؟
آزمایشهای احتمالی عبارتند از:
آزمایش بلع باریم
برای آزمایش بلع باریم، شما یک محلول کنتراست گچی به نام باریم را میبلعید که داخل مری شما را میپوشاند. یک تکنسین در حین بلع، ویدیوهای اشعه ایکس زنده میگیرد.
آندوسکوپی مری
در آندوسکوپی بخش بالایی دستگاه گوارش مورد بررسی قرار می گیرد، با یک آندوسکوپ، یک دوربین کوچک در انتهای یک لوله بلند، داخل دستگاه گوارش فوقانی بررسی میشود. به آن آزمایش EGD نیز گفته میشود. آندوسکوپیست آندوسکوپ را از طریق دهان شما عبور میدهد و از طریق مری به معده شما میرساند، در حالی که شما آرام هستید. دوربین تصاویر را روی صفحه کامپیوتر نمایش میدهد.
آزمایش مانومتری مری
تیم پزشکی ممکن است آزمایش مانومتری مری را برای بررسی علت مشکل در بلع توصیه کند، چون این مشکل اغلب باعث دیورتیکول مری میشود. در این آزمایش، با استفاده از حسگرهایی که روی یک لوله نازک قرار دارند و از راه بینی وارد مری میشوند، قدرت عضلات بلع هنگام بلعیدن غذا اندازهگیری میشود.
درمان دیورتیکول مری چیست؟
بیشتر دیورتیکولهای مری نیازی به درمان ندارند. اگر هیچ علامت یا عارضهای ایجاد نکنند، میتوانید آنها را به حال خود رها کنید. اما اگر دیورتیکول علائم یا عوارضی ایجاد کند، میتوانید برای بستن یا برداشتن آن اقدام کنید. پزشکان روشهای مختلفی برای انجام این کار دارند. همچنین ممکن است برای اختلال اصلی که باعث دیورتیکول مری شده است، به درمان نیاز داشته باشید.
چگونه دیورتیکول مری را درمان کنیم؟
پزشک میتواند دیورتیکول مری را با جراحی یا آندوسکوپی درمان کند. روش درمانی مناسب بستگی به نوع دیورتیکول و وضعیت کلی سلامت شما دارد. اگر نیاز به روش کمتهاجمی دارید، آندوسکوپی گزینه بهتری است. پزشک درباره مزایا و خطرات هر روش با شما صحبت خواهد کرد تا بهترین تصمیم گرفته شود.
ترمیم جراحی
جراح ممکن است دیورتیکول را با بریدن کامل آن (دیورتیکولکتومی) یا با آویزان کردن و دوختن آن به دیواره مری (دیورتیکولوپکسی) ترمیم کند. ترمیم جراحی همچنین ممکن است شامل میوتومی باشد. میوتومی به معنای برش یکی از عضلات مری برای تسکین تنش اضافی است. این ممکن است برای رفع اختلال بلع ناشی از دیورتیکول مری ضروری باشد.
دیورتیکولوتومی آندوسکوپی
یک روش جایگزین برای جراحی، استفاده از آندوسکوپ انعطافپذیر است که از طریق دهان وارد مری میشود. این روش که به روش دولمن (Dohlman) معروف است، شامل بریدن سپتوم یا دیواره بین دیورتیکول و مری است. پزشک با استفاده از لیزر، الکتروکوتر یا دستگاه استاپلر، این دیواره را برش داده و همزمان میبندد تا مشکل برطرف شود.
زمان بهبودی پس از ترمیم دیورتیکول مری چقدر است؟
ممکن است لازم باشد یک روز در بیمارستان بستری شوید و سپس چند هفته در خانه استراحت کنید. گلوی شما ممکن است برای چند هفته دردناک و متورم باشد که میتواند باعث مشکل در بلع شود. دستورالعملهایی برای تسکین درد دریافت خواهید کرد، اگرچه ممکن است به آن نیازی نداشته باشید. پزشک شما در مورد چگونگی و زمان تغییر رژیم غذایی از مایعات به رژیم غذایی نرم و در نهایت از سرگیری رژیم غذایی عادی به شما توصیههایی خواهد کرد.
چشمانداز این بیماری چیست؟
بیشتر افراد مبتلا به دیورتیکول مری هرگز از آن ناراحت نخواهند شد. اما اگر شما ناراحت هستید، روشهای مختلفی برای ترمیم آن وجود دارد. میزان موفقیت ترمیم مری بیش از ۹۰٪ است. ۱۰٪ خطر عوارض ناشی از این عمل، مانند خونریزی، عفونت یا آسیب به مری شما وجود دارد.
جمع بندی
دیورتیکولها ممکن است به دلیل فشار زیاد در مری یا ضعف عضلات دیواره آن ایجاد شوند. علائم شایع شامل سختی در بلع، گیر کردن غذا، سرفه و خفگی است. تشخیص معمولاً با آندوسکوپی و مانومتری مری انجام میشود. دکتر حسین ضیائی فوق تخصص گوارش و کبد بزرگسالان دارای یک تیم حرفه ای و مجرب واقع در خیابان ملاصدرا تهران می باشد. شما عزیزان می توانید برای رزرو نوبت از طریق همین سایت یا تماس تلفنی با ما در ارتباط باشید و از خدمات کلینیک بهرمند شوید. در ضمن در صورت داشتن هر گونه سوال یا نظر خاص می توانید در پایین همین مقاله(قسمت دیدگاه) با ما به اشتراک بگذارید، دکتر حسین ضیایی در اولین فرصت پاسخ شما را خواهند داد.
2 دیدگاه ها