فهرست مطالب
رژیم غذایی بیماری کبد چرب (MASLD)
تغییرات سبک زندگی از جمله رژیم غذایی و کاهش وزن راههای اصلی پیشگیری و مدیریت بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک (MASLD) هستند که قبلاً بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) نامیده میشد. کبد چرب زمانی ایجاد میشود که چربی به دلیل شرایطی مانند چاقی، دیابت نوع 2، کلسترول بالا و فشار خون بالا در کبد تجمع مییابد. یک رژیم غذایی سالم میتواند به کاهش چربی و التهاب در کبد کمک کند و به طور بالقوه MASLD و نوع جدیتری از بیماری کبد به نام استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال متابولیک (MASH) را معکوس کند. این بیماری قبلاً استئاتوهپاتیت غیرالکلی (NASH) نامیده میشد.
برای کبد چرب چه غذاهایی باید بخورم؟
رژیم غذایی مدیترانه ای برای کبد چرب
رژیم غذایی مدیترانهای برای افرادی که کبد چرب غیرالکلی دارند توصیه میشود. خوردن رژیم غذایی مدیترانهای میتواند به شما در کاهش وزن کمک کند. کاهش 5 تا 10 درصد از وزن بدن میتواند کبد چرب را به طور قابل توجهی بهبود بخشد. اما حتی بدون کاهش وزن، رژیم غذایی مدیترانهای ابزاری قدرتمند در برابر بیماری کبد است. رژیم غذایی مدیترانهای سرشار از میوهها، سبزیجات، پروتئینهای بدون چربی و چربیهای سالم است. این رژیم غذایی سرشار از فیبر، ویتامینها، مواد معدنی و پلیفنولها است که ترکیبات گیاهی حاوی آنتیاکسیدانها و خواص ضد التهابی هستند. این رژیم غذایی شامل غذاهای زیر است:
موارد رژیم غذایی مدیترانهای
مصرف سبزیجات برای درمان کبد چرب
روزانه حداقل سه وعده سبزیجات مصرف کنید. یک وعده معادل ۱ فنجان سبزیجات خام یا ۱/۲ فنجان سبزیجات پخته است. سبزیجات فصلی و گزینههای تازه منجمد بدون سس بهترین هستند. روی سبزیجات غیرنشاستهای مانند مارچوبه، کلم بروکلی، هویج و اسفناج تمرکز کنید. مصرف سبزیجات نشاستهای مانند سیبزمینی را محدود کنید.
مصرف میوه برای درمان کبد چرب
روزانه حداقل دو وعده میوه مصرف کنید. یک وعده معادل ۱ فنجان میوه تازه است. میوههای تازه یا منجمد یا میوههای کنسرو شده در آب خودشان را انتخاب کنید. قبل از خوردن، آب میوه را در میوههای کنسرو شده بریزید. از آبمیوهها که کالری بالا و فیبر کمی دارند، خودداری کنید.
مصرف ماهی و غذاهای دریایی برای درمان کبد چرب
در هفته سه وعده یا بیشتر ماهی و غذاهای دریایی مصرف کنید. یک وعده معادل ۳ تا ۵ اونس است که تقریباً به اندازه یک دسته کارت است. ماهیهای چرب آب سرد مانند ماهی سالمون، ماهی تن، ماهی قزلآلای دریاچهای، ساردین، ماهی خالمخالی و شاهماهی به ویژه سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ ضدالتهاب هستند.
مصرف مرغ و تخممرغ برای درمان کبد چرب
مرغ سفید بدون پوست و تخممرغ منابع سرشاری از پروتئین هستند. یک وعده مرغ معادل ۳ اونس است که تقریباً به اندازه یک دسته کارت است. یک وعده تخممرغ معادل یک تخممرغ بزرگ است.
مصرف حبوبات و لوبیا برای درمان کبد چرب
سه وعده یا بیشتر در هفته حبوبات و لوبیا بخورید. یک وعده معادل نصف فنجان است. نخود فرنگی و عدس، همراه با انواع لوبیا قرمز، سیاه، لیما، قلوه، سویا و لوبیای دریایی، انتخابهای خوبی هستند.
مصرف غلات کامل برای درمان کبد چرب
هنگام اضافه کردن نان و سایر غذاهای غلات مانند برنج، ماکارونی، بلغور جو دوسر و تورتیلا به رژیم غذایی خود، ۱۰۰٪ غلات کامل را انتخاب کنید.
مصرف آجیل و دانهها برای درمان کبد چرب
چهار وعده آجیل و دانه در هفته مصرف کنید. یک وعده معادل ۱/۴ فنجان است. انواع خام و بدون نمک مانند بادام، گردو، آجیل برزیلی، بادام هندی، تخمه آفتابگردان و دانه چیا را انتخاب کنید.
مصرف چربیهای سالم برای درمان کبد چرب
هنگام پخت و پز، از چربیهای سالم و غیراشباع مانند روغن زیتون استفاده کنید. روغنهای هسته انگور و آووکادو نیز روغنهای سالمی هستند. این روغنهای گیاهی در دمای اتاق مایع هستند و میتوانند به جای کره یا مارگارین استفاده شوند. از روغنهایی که روی برچسبهای تغذیهای آنها عبارت “هیدروژنه” یا “نیمه هیدروژنه” نوشته شده است، استفاده نکنید. اینها چربیهای سالمی نیستند.
مصرف نوشیدنیهای بدون قند برای درمان کبد چرب
آب، چای و قهوه – بدون شکر اضافه – بهترین راهها برای رفع تشنگی هستند. اگرچه شراب بخشی از رژیم غذایی سنتی مدیترانهای است، اما افراد مبتلا به MASLD معمولاً نباید الکل بنوشند.
مصرف پلی فنولها برای درمان کبد چرب
این ترکیبات گیاهی در قهوه سیاه، چای سبز و گردو یافت میشوند. آنها حاوی آنتیاکسیدانها و خواص ضد التهابی هستند که میتوانند به کاهش چربی کبد کمک کنند.
از کدام غذاها باید اجتناب کنم؟
خوردن منظم برخی غذاها میتواند منجر به کبد چرب شود یا آن را بدتر کند. باید این موارد را از رژیم غذایی خود حذف کنید یا فقط در مناسبتهای خاص آنها را مصرف کنید.
غذاهایی که نباید بخوریم:
غذاهای بسیار فرآوری شده، مانند وعدههای غذایی منجمد و پیتزا، پنیرها، سبزیجات کنسرو شده با نمک اضافه شده و میوههای کنسرو شده با شکر اضافه شده.
غذاها و نوشیدنیهای شیرین، مانند نوشابه، آبمیوه، آب نبات و غلات شیرین.
کربوهیدراتهای تصفیه شده، مانند چیپس سیب زمینی، محصولات پخته شده و نان سفید.
غذاهایی که چربی اشباع بالایی دارند، مانند گوشتهای چرب، سیب زمینی سرخ کرده، کره و شیر کامل.
گوشتهای قرمز و فرآوری شده، مانند گوشتهای ناهار، هات داگ و ناگت مرغ.
الکل. افراد مبتلا به کبد چرب نباید شراب، آبجو یا سایر انواع الکل بنوشند.
استفاده از روش بشقاب برای درمان کبد چرب
روش بشقاب را امتحان کنید
هنگام برنامهریزی وعدههای غذایی خود، برای بهترین نتیجه از روش بشقاب استفاده کنید. روش بشقاب به این شکل است:
نیمی از بشقاب خود را با سبزیجات یا میوههای غیرنشاستهای پر کنید.
یک چهارم بشقاب خود را با غلات کامل یا سبزیجات نشاستهای پر کنید.
یک چهارم بشقاب خود را با غذاهای غنی از پروتئین مانند ماهی، مرغ یا لوبیا پر کنید.
نمونه رژیم غذایی برای درمان کبد چرب
با پیروی از رژیم غذایی مدیترانهای و روش بشقاب، وعدههای غذایی روزانه ممکن است به این شکل باشند:
- صبحانه: املت یک تخممرغ با اسفناج، گوجهفرنگی و پنیر فتا و یک تکه نان تست چند غله با آووکادو. قهوه یا چای.
- ناهار: یک کاسه سوپ لوبیا و جو،
- سالاد اسفناج و یک فنجان توت فرنگی، آب با لیمو.
- میان وعده: بشقاب سبزیجات با هویج، کرفس، خیار و فلفل دلمهای و یک مشت بادام.
- شام: ماهی سالمون پخته شده با برنج قهوهای و مارچوبه. چای سبز یا قهوه بدون کافئین.
- دسر: کاسه تمشک و بلوبری تازه با ماست.
رژیم غذایی برای انواع کبد چرب
رژیم غذایی کبد چرب گرید ۱
غذاهای مفید:
- سبزیجات فراوان (کلم بروکلی، اسفناج، کاهو)
- میوههای کمقند (سیب، پرتقال، کیوی، تمشک)
- ماهی ۲ بار در هفته
- مرغ بدون پوست، بوقلمون، تخممرغ (۲–۴ عدد در هفته)
- روغن زیتون، گردو، بادام
- نان سبوسدار، برنج قهوهای، جو دوسر
- چای سبز روزی ۱–۲ لیوان
غذاهای ممنوع:
- فستفود، سرخکردنیها
- نوشابه، شیرینی، کیک، نان سفید
- گوشت قرمز پرچرب
- سوسیس و کالباس
- مصرف زیاد برنج سفید و نان لواش
نکات مهم:
- کاهش وزن آرام: ماهی ۲–۴ کیلو
- پیادهروی سریع روزانه ۳۰–۴۵ دقیقه
- کاهش قند و چربیهای مضر
- شام سبک و حداقل ۳ ساعت قبل خواب
رژیم غذایی کبد چرب گرید ۲
خوردنیهای مفید (حتماً مصرف شود):
- سبزیجات فراوان: بروکلی، کاهو، اسفناج، کرفس
- میوههای کمقند: سیب، کیوی، پرتقال، انواع توت
- ماهی ۲–۳ بار در هفته
- مرغ بدون پوست، بوقلمون
- سفیده تخممرغ
- روغنهای خوب: روغن زیتون، کنجد، گردو، بادام
- غلات سالم: جو دوسر، نان سبوسدار، برنج قهوهای
- چای سبز روزانه ۱–۲ لیوان
ممنوعات مهم (حتماً حذف شود):
- فستفود، سرخکردنی، گوشت چرب
- شیرینی، کیک، نوشابه، آبمیوههای صنعتی
- سوسیس و کالباس
- برنج سفید زیاد، نان سفید
- تنقلات مضر: چیپس، پفک
نکات اصلی درمان:
- کاهش وزن ضروری است: ماهی ۲–۴ کیلو
- ورزش منظم: پیادهروی تند ۴۵ دقیقه
- شام بسیار سبک و ۳ ساعت قبل خواب
- پرهیز دقیق از قند؛ مهمترین عامل بهبود
مصرف اورسوداکسیکولیک اسید تنها اگر پزشک تجویز کرده باشد
رژیم غذایی کبد چرب گرید 3
خوردنیهای مجاز و مفید
- سبزیجات فراوان: بروکلی، اسفناج، کرفس
- پروتئین کمچرب: مرغ بدون پوست، ماهی، بوقلمون، سفیده تخممرغ
- غلات سالم: جو دوسر، نان سبوسدار، برنج قهوهای
- چربیهای خوب: روغن زیتون، گردو، بادام
- میوههای کمقند: سیب، پرتقال، انواع توت
- آب زیاد + چای سبز
کاملاً ممنوع
- فستفود، سرخکردنی، گوشت قرمز چرب
- شیرینی، نوشابه، کیک، شکر
- سوسیس و کالباس
- الکل (اگر مصرف میکنید کاملاً قطع شود)
- برنج سفید، نان سفید زیاد
نکات ضروری درمان:
- کاهش وزن حتماً لازم است (ماهی 2–4 کیلو)
- ورزش روزانه ۳۰–۴۵ دقیقه
- شام خیلی سبک و ۳ ساعت قبل خواب
- کاملاً بدون قند و بدون چربی trans
تحت نظر فوقتخصص گوارش باشید؛ گرید ۳ باید مرتب چک شود.
افزودن ویتامینها و مکملها به رژیم غذایی
برخی مطالعات نشان دادهاند که برخی ویتامینها و مکملها ممکن است به بهبود کبد چرب کمک کنند. به عنوان مثال، اسیدهای چرب امگا ۳ ممکن است چربی کبد را در افراد مبتلا به کبد چرب بهبود بخشند. ویتامین E ممکن است در بهبود چربی کبد و التهاب در کبد چرب نقش داشته باشد.برای اطلاعات بیشتر درباره تاثیر ویتامین ها بر سلامت گوارش می توانید مقاله ویتامینهای مفید برای گوارش را بخوانبد. با این حال، برای تأیید این یافتهها به اطلاعات بیشتری نیاز است. فقط در صورتی که توسط یک متخصص تجویز شده باشند، ویتامینها یا مکملها را برای درمان کبد چرب مصرف کنید.
از یک متخصص کمک بگیرید
تغییر نحوه غذا خوردن میتواند زمانبر باشد. با پزشک خود در مورد ایجاد یک برنامه غذایی سالم صحبت کنید. پزشک شما ممکن است شما را با یک متخصص تغذیه مرتبط کند که میتواند در برنامهریزی وعدههای غذایی و اهداف تغذیهای و کالری روزانه به شما کمک کند. دکتر حسین ضیائی فوق تخصص گوارش و کبد بزرگسالان دارای یک تیم حرفه ای و مجرب واقع در خیابان ملاصدرا تهران می باشد. شما عزیزان می توانید برای رزرو نوبت از طریق همین سایت یا تماس تلفنی با ما در ارتباط باشید و از خدمات کلینیک بهرمند شوید.
