خیلی از بیمارانی که با دلدرد، اسهال شدید یا وجود خون در مدفوع مراجعه میکنند، نگران بیماریهای جدی روده هستند. اما در بسیاری از موارد، علت این علائم یک التهاب موقت در روده بزرگ به نام کولیت عفونی است.
کولیت عفونی یکی از شایعترین بیماریهای التهابی روده بزرگ است که به دنبال ورود عوامل عفونی مثل باکتریها، ویروسها یا انگلها ایجاد میشود. شدت بیماری در افراد مختلف متفاوت است؛ بعضی افراد فقط چند روز اسهال و دلپیچه دارند، اما در برخی بیماران، التهاب روده میتواند شدید باشد و نیاز به درمان تخصصی داشته باشد.
در تجربهای که در سالهای طبابت میبینم، یکی از مهمترین نکات درباره کولیت عفونی این است که نباید هر اسهالی را ساده گرفت و نباید هم با هر اسهالی خودسرانه آنتیبیوتیک مصرف کرد؛ چون تشخیص علت دقیق، مسیر درمان را مشخص میکند.
فهرست مطالب
کولیت عفونی چیست؟
کولیت عفونی به التهاب روده بزرگ گفته میشود که در اثر یک عامل عفونی ایجاد شده باشد. این عفونت میتواند باعث تحریک و آسیب دیواره روده شود و عملکرد طبیعی روده را مختل کند.
روده بزرگ وظیفه جذب آب و شکل دادن به مدفوع را دارد. وقتی التهاب در این قسمت ایجاد شود، بیمار ممکن است دچار اسهال، درد شکم، تب و تغییر در اجابت مزاج شود.
علت کولیت عفونی چیست؟
کولیت عفونی معمولاً به دلیل ورود میکروبها به دستگاه گوارش ایجاد میشود. مهمترین عوامل ایجادکننده آن عبارتند از:
باکتریها
برخی باکتریها میتوانند باعث التهاب شدید روده شوند، از جمله:
- سالمونلا
- شیگلا
- کمپیلوباکتر
- بعضی انواع اشرشیا کلی
- عفونت ناشی از میکروب کلستریدیوم دیفیسیل
ویروسها
برخی ویروسها نیز میتوانند باعث التهاب روده و اسهال شوند، بهخصوص در کودکان و افراد با سیستم ایمنی ضعیف.
انگلها
انگلهایی که از طریق آب یا غذای آلوده وارد بدن میشوند نیز میتوانند باعث کولیت عفونی شوند.
علائم کولیت عفونی چیست؟
علائم کولیت عفونی بسته به نوع عامل عفونی و شدت التهاب متفاوت است. شایعترین علائم شامل موارد زیر است:
- اسهال
- دلدرد و گرفتگی شکم
- تب
- تهوع و استفراغ
- احساس فوریت برای دفع مدفوع
- وجود خون یا مخاط در مدفوع
- ضعف و بیحالی
- کاهش اشتها
گاهی بیمار احساس میکند مرتب نیاز به رفتن به دستشویی دارد اما مقدار کمی دفع انجام میشود که به دلیل التهاب روده ایجاد میشود.
آیا کولیت عفونی خطرناک است؟
در بیشتر افراد، کولیت عفونی با درمان مناسب بهبود پیدا میکند. اما در بعضی شرایط میتواند مشکلساز شود.
خطر عوارض در افراد زیر بیشتر است:
- سالمندان
- کودکان کمسن
- افراد دارای ضعف سیستم ایمنی
- بیماران مبتلا به بیماریهای زمینهای
کمآبی بدن، افت فشار، اختلالات الکترولیتی و در موارد شدید آسیب جدی به روده از عوارض احتمالی کولیت عفونی هستند.
کولیت عفونی چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص کولیت عفونی یا به انگلیسی Infectious colitis معمولاً با بررسی علائم بیمار، معاینه و در صورت نیاز انجام آزمایشهای تکمیلی انجام میشود.
ممکن است پزشک آزمایشهایی مانند موارد زیر را درخواست کند:
- آزمایش مدفوع
- کشت مدفوع
- بررسی وجود انگل در مدفوع
- آزمایش خون در شرایط خاص
در بعضی بیماران که علائم شدید، طولانی یا غیرطبیعی دارند، ممکن است بررسیهای بیشتری مانند کولونوسکوپی لازم شود.
درمان کولیت عفونی چگونه است؟
درمان کولیت عفونی به عامل ایجادکننده بیماری بستگی دارد. همه بیماران نیاز به آنتیبیوتیک ندارند.
مهمترین اقدامات درمانی عبارتند از:
جبران آب و املاح بدن
مهمترین بخش درمان، جلوگیری از کمآبی بدن است. مصرف مایعات کافی و محلولهای جبرانکننده آب و املاح در بسیاری از بیماران اهمیت زیادی دارد.
اصلاح رژیم غذایی
در دوره بیماری بهتر است غذاهای سبک و قابل هضم مصرف شود تا فشار کمتری به روده وارد شود.
دارو درمانی
اگر عامل بیماری یک باکتری خاص باشد یا شرایط بیمار نیاز داشته باشد، پزشک ممکن است داروی مناسب تجویز کند.
مصرف خودسرانه داروهای ضداسهال یا آنتیبیوتیک میتواند در بعضی انواع عفونتها مشکل ایجاد کند.
رژیم غذایی مناسب برای کولیت عفونی
در زمان ابتلا به کولیت عفونی بهتر است بیمار غذاهای ساده و سبک مصرف کند.
غذاهای مناسب:
- برنج ساده
- سوپ
- موز
- سیب پخته
- غذاهای کمچرب
- مایعات کافی
بهتر است تا بهبود علائم، از موارد زیر کمتر استفاده شود:
- غذاهای چرب
- غذاهای تند
- نوشیدنیهای گازدار
- غذاهای سنگین و دیر هضم
کولیت عفونی چند روز طول میکشد؟
مدت زمان بهبود کولیت عفونی به علت بیماری و وضعیت بدن فرد بستگی دارد.
در بسیاری از موارد، علائم طی چند روز بهتر میشوند؛ اما بعضی عفونتها ممکن است طولانیتر شوند و نیاز به درمان اختصاصی داشته باشند.
اگر اسهال بیشتر از چند روز ادامه پیدا کند، خون در مدفوع دیده شود یا تب بالا وجود داشته باشد، بهتر است بیمار توسط پزشک بررسی شود.
آیا کولیت عفونی واگیردار است؟
بعضی انواع کولیت عفونی میتوانند از فردی به فرد دیگر منتقل شوند؛ بهخصوص عفونتهایی که از طریق آلودگی دست، غذا یا آب منتقل میشوند.
رعایت بهداشت دستها، شستوشوی مناسب مواد غذایی و مصرف آب سالم نقش مهمی در پیشگیری دارد.
تفاوت کولیت عفونی و کولیت اولسروز چیست؟
این دو بیماری ممکن است علائم مشابهی مثل اسهال و خون در مدفوع ایجاد کنند، اما علت آنها متفاوت است.
کولیت عفونی به دلیل ورود میکروب به روده ایجاد میشود و معمولاً با درمان مناسب برطرف میشود.
کولیت اولسروز یک بیماری التهابی مزمن است که به دلیل اختلال عملکرد سیستم ایمنی ایجاد میشود و ممکن است نیاز به درمان طولانیمدت داشته باشد.
تشخیص دقیق این دو بیماری اهمیت زیادی دارد، چون درمان آنها کاملاً متفاوت است.
چه زمانی برای کولیت عفونی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت وجود موارد زیر بهتر است بررسی پزشکی انجام شود:
- وجود خون در مدفوع
- تب بالا
- درد شدید شکم
- ادامهدار شدن اسهال
- علائم کمآبی بدن
- کاهش وزن
- ضعف شدید
تجربه دکتر حسین ضیائی در درمان بیماریهای روده
در درمان بیماریهایی مثل کولیت عفونی یا infectious-colitis، مهمترین مرحله تشخیص درست علت بیماری است. بسیاری از بیماران با علائم مشابه مراجعه میکنند، اما دلیل ایجاد مشکل در همه آنها یکسان نیست. دکتر حسین ضیائی، فوق تخصص گوارش و کبد بالغین، با بررسی دقیق علائم، آزمایشها و شرایط هر بیمار، تلاش میکند بهترین روش درمانی را انتخاب کند تا از درمانهای غیرضروری جلوگیری شود و بیمار سریعتر به شرایط طبیعی برگردد.
سوالات متداول درباره کولیت عفونی
کولیت عفونی چیست؟
کولیت عفونی التهاب روده بزرگ است که به دلیل عفونت باکتریایی، ویروسی یا انگلی ایجاد میشود.
آیا کولیت عفونی خودبهخود خوب میشود؟
در بسیاری از موارد بله، اما بعضی انواع آن نیاز به درمان تخصصی دارند.
آیا کولیت عفونی باعث خون در مدفوع میشود؟
بله، بعضی عفونتهای روده میتوانند باعث وجود خون یا مخاط در مدفوع شوند.
بهترین درمان کولیت عفونی چیست؟
درمان به علت بیماری بستگی دارد و شامل جبران آب بدن، اصلاح تغذیه و در بعضی موارد دارو درمانی است.
آیا کولیت عفونی مسری است؟
بعضی انواع آن از طریق غذا، آب آلوده یا تماس با فرد مبتلا منتقل میشوند.
آیا بعد از کولیت عفونی روده کاملاً خوب میشود؟
در بیشتر افراد با درمان مناسب، التهاب برطرف میشود و عملکرد روده به حالت طبیعی برمیگردد.
